Analistler, İtalya’nın miras vergisi oranlarını büyük ekonomilerin seviyelerine çekmesinin, ülkenin ekonomik ve sosyal sorunlarını hafifletebileceğini ifade ediyor.
Ekonomistler Salvatore Morelli ve Demetrio Guzzardi’nin araştırmasına göre, İtalya’da geçirdiğimiz geçen yıl, el değiştiren servet toplamı yaklaşık 243 milyar euro’ya ulaşmış durumda. Bu rakam, ülkenin milli gelirinin yüzde 14’üne tekabül ediyor.
Pisa’daki Sant’Anna University’den iktisat tarihçisi Giacomo Gabbuti, bu oranın son 30 yılda iki katına çıktığını ve 19. yüzyıl sonundan bu yana en yüksek seviyeye ulaşmış olduğunu belirtti.
İkinci Dünya Savaşı sonrası kuşağın birikimlerinin değerinin artması, birçok gelişmiş ekonomide benzer bir eğilimi beraberinde getirirken, İtalya’daki durum özellikle dikkat çekiyor.
Ancak İtalya’da nesilden nesile aktarılan servet, ortalama yüzde 0,5’in altında vergilendiriliyor ki bu, küresel ortalamanın üçte biri kadar bir oran.
Düşük Vergi, Düşük Sosyal Hareketlilik
Roma Tre University’de iktisat profesörü olan Salvatore Morelli, "İtalya’daki düşük miras vergisi oranları, sosyal hareketliliği kısıtlıyor ve ayrıcalıkları bir kuşaktan diğerine taşıyor" dedi.
Ülkedeki en varlıklı bireylerin büyük çoğunluğu, servetlerini miras yoluyla edinmiş durumda.
İsviçre merkezli UBS’in yayımladığı rapora göre, ülkede geçen yıl 62 milyarder bulunmakta ve bunların yalnızca yüzde 42’si kendi servetini yaratmış. Bu oran, Avrupa’nın en düşük seviyelerinden biri olarak değerlendiriliyor.
İtalya’nın en zengin kişisi olan Giovanni Ferrero’nun yaklaşık 41 milyar dolarlık bir serveti mevcut. Ferrero, Nutella’yı üreten şirketteki çoğunluk hisselerini 2015’te babası Michele’den miras aldı.
Mirasın kökleri ise tarihsel derinliklere iniyor. İtalya Merkez Bankasının araştırması, 1427 yılında Rönesans dönemi Floransası’nda yer alan en zengin ailelerin, savaşlar, salgınlar ve devrimlere rağmen 2011’de yine de en üst dilimde kalma ihtimalinin yüzde 50 daha yüksek olduğunu ortaya koydu.
Bu çalışma 2016’da yayımlanmasına karşın, ülkede herhangi bir vergi politikası değişikliği gerçekleşmedi.
Milyarlarca Euro’luk Kayıp Gelir
İtalya, miras vergisinden yılda yalnızca 1 milyar euro gelir elde ediyor. Almanya ve Britanya’da bu rakam yaklaşık 9 milyar euro, Fransa’da ise 21 milyar euro seviyesinde.
Söz konusu ülkelerin ortalama vergi oranları sırasıyla yüzde 2, yüzde 2,9 ve yüzde 7,5 olarak belirlenmiş durumda.
Morelli, İtalya’nın zayıf miras vergisi gelirinin sadece yüzde 30’unun 1 milyon euro’yu aşan varlıklardan elde edildiğini aktardı.
Eğer İtalya, vergi oranını Avrupa Birliği ortalamasına yaklaştırsa, yaklaşık 6 milyar euro ek gelir elde edebilir.
Meloni Hükümeti Değişime Karşı
Milano’daki Bocconi University’de iktisat profesörü olan Tito Boeri, bu ek gelirin eğitim ve çocuk bakımını güçlendirmek için kullanılabileceğini, bunun da büyüme potansiyelini artırarak eşitsizliği azaltabileceğini dile getirdi.
Diğer ekonomistler ise bu kaynağın, Başbakan Giorgia Meloni’nin dar gelirli kesimdi üzerindeki vergi yükünü hafifletmesine yardımcı olabileceğini belirtiyor.
Ancak konu, siyasi olarak son derece hassas. Meloni’nin sağcı hükümeti, varlıklı İtalyanların daha ağır vergilendirilmesine yönelik muhalefet ve sendika çağrılarını sıklıkla reddetti.
Meloni, sosyal medya platformu X’te yaptığı bir paylaşımda, "Sol sürekli servet vergisi istiyor. Sağ iktidardayken bunların asla yasalaşmayacağını bilmek rahatlatıcı" dedi.
Ülkedeki birçok kamu hizmetinin AB standartlarının altında kalması ve halkın devlete olan güveninin zayıf olması, her türlü vergi artışına karşı tepkilerin güçlenmesine yol açıyor.
Medya milyarderi Silvio Berlusconi, 2001’de başbakan olduğunda miras vergisini tamamen kaldırmıştı. Vergi, beş yıl sonra gelen hükümet tarafından düşük oranlarla yeniden hayata geçirildi.
2022’de göreve gelen Meloni, zenginlerin varlıklarını hayattayken varislerine devrederek vergiden kaçınmalarını kolaylaştıran düzenlemelere gitti.
Vergi Sistemi Zenginleri Kayırıyor
İtalya’da eşler ve çocuklar için 1 milyon euro’ya kadar olan miraslar vergi muafiyeti ile korunuyor. Bu eşiğin üzerindeki tutarlar sadece yüzde 4 oranında vergilendiriliyor. Diğer mirasçılar ise daha düşük muafiyetlerle yüzde 8’e kadar vergi ödemekte.
Bu duruma karşın, Fransa ve Almanya daha sınırlı muafiyetler sunarak yüzde 5 ile yüzde 60 arasında değişen vergi dilimleri uygulamakta.
İtalya’da miras vergisine karşı olanlar, ülkenin zaten yüksek vergili olduğunu ve ek artışların büyümeye zarar vererek zenginlerin yurt dışına yönlenmesine yol açacağını savunuyor.
Ancak yakın tarihli araştırmalar, toplumun en varlıklı yüzde 7’sinin, düşük ve orta gelirli çalışanlara kıyasla oransal olarak daha az vergi ödediği ortaya koyuyor.
Zenginlerin tipik gelir kaynakları olan gayrimenkul ve finansal varlıklar düşük vergilendirilirken, serbest meslek sahipleri için uygulanan "düz oranlı" gelir vergisi de avantaj sağlıyor.
Sant’Anna University’den Gabbuti, Fransa ve Almanya deneyimlerinin miras vergisini artırmanın ciddi iktisadi riskler taşımadığını gösterdiğini belirtti. Gabbuti, "Euro Bölgesi’nin en büyük iki ekonomisi mirasları daha ağır vergilendiriyor, ancak bu durum ne zenginlerin yurtdışına kaçmasına ne de ekonomik büyümeye kayda değer bir zarar veriyor" şeklinde konuştu.
