İşini kaybeden birçok kişi, resmi başvuru süreçlerine geçmeden önce sosyal medya üzerinden deneyimlerini paylaşıyor. Bazıları dertlerini anlatırken, diğerleri iş bağlantılarından destek talep ediyor ya da doğrudan işsiz kaldıklarını duyuruyor. Milyonlarca kullanıcıya ulaşan bu paylaşımlar, beklenenden çok daha etkili bir ekonomik sinyal niteliği taşıyor.
New York Üniversitesi, Dünya Bankası ve Oxford Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından geliştirilen bir yapay zeka modeli, sosyal medyada yapılan bu paylaşımları analiz ederek, resmi işsizlik başvurularını iki haftaya kadar öngörmeyi başarıyor.
NASIL ÇALIŞIYOR?
Araştırmacılar, “JoblessBERT” adını verdikleri yapay zeka modelini, 2020 ile 2022 yılları arasında ABD’de sosyal medya üzerinden paylaşım yapan 31,5 milyon X kullanıcısının gönderileriyle eğittiler. Model, klasik anahtar kelime aramalarının gözden kaçırabileceği gündelik ve argo ifadeleri de yakalayabiliyor.
“Acil iş lazım” gibi gündelik yazım tarzları bile sistem tarafından işsizlik beyanı olarak tanımlanabiliyor. Bu sayede JoblessBERT, önceki yöntemlere göre yaklaşık üç kat daha fazla işsizlik paylaşımını doğru bir biçimde belirleyebiliyor.
Model, ekonomik duygu analizi yapmıyor ve kişisel görüşleri değerlendirmiyor; yalnızca doğrudan ifadeleri işaretleyerek sonuçlar üretiyor.
Araştırmacıların karşılaştığı temel sorunlardan biri, X kullanıcılarının genel nüfusa göre daha genç bir kitleyi temsil etmesi ve herkesin işsiz kaldığında paylaşım yapmamasıydı. Bu sorunu aşmak amacıyla ekip, kullanıcıların yaş, cinsiyet ve konum bilgilerini istatistiksel olarak tahmin edip, verileri ABD nüfus sayımı (Census) oranlarına göre düzeltti.
“Post-stratifikasyon” olarak adlandırılan yöntemle, ulusal, eyalet ve şehir düzeyinde işsizlik sigortası başvuruları tahmin edilebildi.
Model ayrıca aktif öğrenme yöntemi kullanarak, bir paylaşımın iş kaybına işaret edip etmediğinin belirsiz olduğu durumlarda kendini sürekli geliştirmeye odaklandı. Böylece zamanla daha geniş bir demografik ve coğrafi kapsama ulaştı.
COVID-19 ŞOKUNDA DİKKAT ÇEKİCİ İSABET
Modelin başarısı, özellikle kriz anlarında öne çıktı. Mart 2020’de Covid-19 salgınının etkisiyle ABD ekonomisi büyük ölçüde duraksadı. Haftalık işsizlik başvuruları iki hafta içerisinde 278 binden yaklaşık 6 milyona yükseldi ve devlet sistemleri bu ani artışı yönetmekte zorlandı.
JoblessBERT, resmi raporlama haftası sona ermeden iki gün önce 2,66 milyon başvuru olacağı tahmininde bulundu. Gerçek rakam ise 2,9 milyon oldu. Geleneksel yöntemleri kullanan birçok sektör tahmincisi ise bu artışı önemli ölçüde hafife aldı.
EKONOMİK KRİZ İÇİN ERKEN UYARI SİSTEMİ
Araştırmaya göre bu yaklaşımın en belirgin avantajı, ekonomik koşulların hızla değiştiği dönemlerde kendini gösteriyor. Resmi verilerin geriden geldiği zaman dilimlerinde, iki haftalık erken uyarı süresi politika yapıcılara büyük bir avantaj sağlayabilir. Bu süre içinde destek programları ayarlanabilir, kaynaklar harekete geçirilebilir ve kamuoyuna yönelik mesajlar hazırlanabilir.
Araştırmacılar, bu yöntemin resmi işgücü istatistiklerini tamamen ikame etmesini önermiyor. Geleneksel anketlerin hâlâ daha kapsamlı ve metodolojik olarak güçlü olduğu vurgulansa da sosyal medya verisi, “geçen ay ne yaşandığını” değil, insanların şu anda neler yaşadığını gösteren gerçek zamanlı bir tamamlayıcı kaynak sağlıyor.
Çalışma, PNAS Nexus adlı hakemli bilimsel dergide yayımlandı.
