NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Hırvatistan’a yaptığı resmi ziyaret sırasında Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenkovic ile bir araya gelerek, Hırvatistan Hava Kuvvetleri’nin yeni hava araçlarını inceledi. Plenkovic, Rutte’ye ABD yapımı Sikorsky UH-60 Black Hawk helikopterleri, Türk yapımı Bayraktar TB2 SİHA’ları ve Fransız yapımı Rafale savaş uçaklarını tanıttı. Görüşme sonrası ikili, Zagreb’deki hükümet binasında ortak bir basın toplantısı düzenledi.
“DENİZ YOLLARININ AÇILMASIYLA RUSLARIN VE ÇİNLİLERİN AKTİF HALE GELME RİSKİ VAR”
Basın toplantısında, İngiltere ve Almanya’nın öncülüğünde bazı Avrupa ülkelerinin Arktik bölgesindeki askeri varlıklarını artırma planlarına ilişkin bir soru yanıtlayan Rutte, “Öncelikle tüm müttefiklerin Arktik bölgesinin güvenliğinin önemine dair hemfikir olduklarını belirtmek isterim. Çünkü deniz yollarının açılması, Rusların ve Çinlilerin daha aktif hale gelme riskini doğuruyor” ifadelerini kullandı.
Rutte, Arktik bölgesindeki sekiz ülkeden yedisinin NATO üyesi olduğunu belirterek, “NATO dışında kalan tek Arktik ülkesi Rusya’dır. Ancak şu anda Çin’in de neredeyse bir Arktik ülkesi haline geldiği söylenebilir. Coğrafi açıdan değil, fakat bölgedeki faaliyetleri ve bu alana olan ilgisi bakımından” dedi.
Bölgedeki güvenliğin sağlanmasına yönelik yapıcı tartışmalar yürütüldüğünü vurgulayan Rutte, “İttifak olarak kolektif bir şekilde ve müttefiklerimiz aracılığıyla, Arktik’in güvenliğini sağlamak için nasıl hareket edeceğimizi tartışıyoruz. Bu, öncelikli bir konu olmalı” şeklinde konuştu.
“ARKTİK’İ KORUMAK İÇİN HAREKETE GEÇMELİYİZ”
Rutte, hava koşullarındaki değişikliklerin yeni deniz yollarını açtığını belirterek, “Bu bölgeyi korumak için her türlü çabayı göstermeliyiz. Burası, NATO topraklarının hayati bir parçasıdır. Daha önce NATO, Arktik’te bu kadar etkin değildi; ancak 2025’ten sonra Arktik’e kıyısı olan yedi Yüksek Kuzey müttefiği ile birlikte NATO daha fazla devreye girdi” dedi.
Rutte, “Şimdi kolektif olarak neyin risk altında olduğunu ve nasıl koruyacağımızı somutlaştırmak için çalışıyoruz” sözlerini ekledi.
“TÜRKİYE’DEN ALDIĞIMIZ İHA TEKNOLOJİLERİ BENİ ETKİLEDİ”
2022 yılında NATO üyesi Macaristan ve Romanya’nın hava sahalarından geçerek Hırvatistan’ın Zagreb yakınlarında düşen Rus yapımı bir insansız hava aracının ardından yaşanan güvenlik krizine değinen Rutte, “Hırvatistan, yapılan son yatırımlarla hava sahasının kontrolünü devraldığı için takdiri hak ediyor. Bu sabah o sistemi yöneten personeli ve Fransa, Türkiye ve ABD’den aldığı teçhizatı görmek beni etkiledi. Böylece sadece Hırvat hava sahasını kontrol etmekle kalmıyor, gerektiğinde diğer NATO müttefiklerine destek sağlıyorsunuz” diye konuştu.
NATO’nun insansız hava aracı ihlalleri ve hava sahası ihlallerinin ardından “Doğu Gözcüsü” (Eastern Centry) girişimini hayata geçirdiğini belirten Rutte, “Bu girişim, insansız hava araçları ve hava sahası ihlalleri konusunda müttefik topraklarının korunmasını sağlamak amacıyla Karadeniz’den Yüksek Kuzey’e tüm müttefikleri ve yetenekleri bir araya getirmeyi hedefliyor” ifadesinde bulundu.
NATO’nun İHA teknolojileri üzerine yaptığı gelişmelere de değinen Rutte, “Bugün Türkiye’den alınan İHA teknolojilerini görmek beni çok etkiledi. Ayrıca Hırvatistan’ın bu alanda kendi yerli sanayisine sahip olması da takdire şayan” dedi.
Grönland’a yönelik tehditler nedeniyle NATO içinde yaşanan kriz iddialarını reddeden Rutte, “Ben her zaman ittifak için faydalı işler yapan ve doğru adımlar atan kişileri takdir ederim. Donald Trump, herkeze daha fazla savunma harcaması yapması konusunda teşvik ederek NATO’ya olumlu katkılarda bulundu” dedi.
NATO’nun yüzde 5’lik savunma harcaması hedefinin Trump sayesinde mümkün hale geldiğini belirten Rutte, “Gerçekler ortada ve takdirimi kesinlikle bu gerçeklere dayalı olarak ifade ediyorum” ifadelerini kullandı.
Trump’ın Grönland’a ilişkin yaptığı tehditlerin ittifak içinde bir kriz oluşturduğuna dair soruya ise Rutte, NATO ülkelerinin Arktik bölgesinin güvenliği için birlikte çalıştığını vurgulayarak yanıt verdi. “İngilizler ve Almanlar tarafından yapılan bazı duyuruları gördünüz. Şu anda Yüksek Kuzey’deki yedi müttefikimiz ile işbirliği yaparak, nasıl ilerleyeceğimizi ele alıyoruz. Bu süreç, ABD, Kanada, İzlanda, Danimarka ve Yüksek Kuzey’e kıyısı olan diğer Avrupa ülkelerini kapsıyor” dedi.
Danimarka’nın savunma yatırımlarını hızlandırdığını ifade eden Rutte, “Yalnızca genel değil, Grönland gibi bölgelerin savunulmasına yönelik özel kabiliyetler açısından da önemli adımlar atıyor. F-35 satın alıyor, havadan havaya yakıt ikmali üzerinde çalışıyorlar. P-8 Boeing uçakları ve uzun menzilli insansız hava araçları alıyorlar. Danimarka, NATO ve Grönland gibi bölgeleri savunmak için gerekli Amerikan ekipmanlarına milyarlarca dolar yatırıyor. Bu bağlamda gerçekten beraber çalışıyoruz” şeklinde konuştu.
Bir gazetecinin, “Yani bir kriz söz konusu değil mi?” sorusuna Rutte, “Hayır, hiç değil” yanıtını verdi.
“NATO’NUN EN BÜYÜK ÜLKESİ ABD DAHİL, TÜM MÜTTEFİKLER BİRBİRİNE SAYGI DUYMALI”
Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenkovic, ABD Başkanı Trump’ın Grönland’a ilişkin tehditlerine yönelik bir soruya verdiği yanıtta, “NATO’nun en büyük ülkesi ABD de dahil olmak üzere, tüm müttefikler birbirine saygı göstermelidir. Genel Sekreter Rutte’nin belirttiği gibi Arktik’e dair bazı endişeler mevcut ve Grönland bu konunun içinde. Ancak müzakerelerle hem ABD’nin talep ettiği güvenliği sağlayacak hem de Grönland’ın Danimarka’nın parçası olarak kalmasını temin edecek bir çözüm bulacağımıza inanıyorum. Grönland, AB’ye dahil değil ancak Danimarka’nın yetki alanında olduğu açık. Bu nedenle nitelikli bir diyalog gereklidir” ifadelerine yer verdi.
