Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) görevli mühendisler, hastaların ilaçlarını gerçekten alıp almadığını belirleyebilen yenilikçi bir hap teknolojisi geliştirdi.
Nature Communications dergisinde yayımlanan bu çalışma, dünya genelinde sağlık sistemlerinde yaşanan ilaç dozlarını atlama veya tedavinin erken sonlandırılması gibi önemli sorunlara çözüm olabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor.
TEKNOLOJİNİN ÇALIŞMA ŞEKLİ
Yeni sistem, mevcut ilaç kapsüllerine entegre edilirken, biyolojik olarak çözünebilen bir radyo frekansı (RF) anteni içermektedir. Hap yutulduktan kısa süre içerisinde dışarıya bir sinyal gönderimi gerçekleştirilecektir.
Daha sonra hapın elektronik bileşenlerinin çoğu midede güvenli bir biçimde parçalanırken, çok minik bir RF çipi sindirim sisteminden doğal yolla atılmaktadır.
Araştırmacılara göre bu yenilik, ilaçlarını düzenli ve aksatmadan kullanmaları hayati önem taşıyan hastalar için büyük kolaylık sağlayabilir. Özellikle organ nakli hastalarının kullanması gereken bağışıklık baskılayıcı ilaçlar ile HIV ve tüberküloz gibi uzun süreli tedavi gerektiren enfeksiyonlar bu gruplar arasında öne çıkıyor.
Gastroenterolog Giovanni Traverso, “Amacımız, insanların ihtiyaç duydukları tedaviyi gerçekten aldıklarından emin olabilmek ve böylece sağlık sonuçlarını en üst düzeye çıkarmak” şeklinde konuştu.
ÖNLEBİLİR ÖLÜMLERİN AZALTILMASI
Uzmanlar, reçete edilen ilaçların düzenli kullanılmaması durumunun her yıl yüz binlerce önlenebilir ölüme ve milyarlarca dolarlık gereksiz sağlık harcamasına yol açtığını ifade ediyor.
Traverso’nun ekibi daha önce, sindirim sisteminde uzun süre kalabilen ve ilacı kontrollü bir biçimde salan kapsüller üzerinde çalışmıştı fakat bu yöntem her ilaç için uygun düşmemekteydi.
Yeni yaklaşım, ilacın yapısını değiştirmek yerine, hapın gerçekten yutulup yutulmadığını tespit etmeye odaklanıyor.
SİNYAL GÖNDERECEK HAP
Araştırmacılar, insan vücudu için güvenli sayılan radyo frekansı teknolojisini kullandı. Önceki RF tabanlı sistemlerin aksine, MIT ekibi biyolojik olarak çözünebilen bir anten yapısı oluşturdu. Anten, çinko ve selülozdan yapılırken, bu malzemeler tıpta yaygın kullanımlarıyla güvenli kabul ediliyor.
Anten, ilaçla birlikte kapsülün içerisine yerleştiriliyor. Kapsülün özel kaplaması, hap yutulmadan önce sinyal gönderilmesini engelliyor. Yutulduğu zaman kaplama çözünerek, ilaç salınıyor ve anten dışarıdan gelen sinyale yanıt vererek hapın alındığını doğruluyor. Bu süreç genellikle 10 dakika içinde tamamlanıyor.
Yaklaşık 400 mikrometre boyutundaki RF çipi biyolojik olarak çözünmüyor fakat sindirim sisteminden güvenle geçecek biçimde tasarlanmış. Diğer tüm bileşenler ise yaklaşık bir hafta içinde vücutta parçalanarak yok olmaktadır.
HASTALIKLAR İÇİN UMUT VAADİ EDİYOR
Hayvanlar üzerinde gerçekleştirilen deneylerde sistem, mide içerisinden yaklaşık 60 santimetre mesafedeki bir alıcıya başarılı bir şekilde sinyal göndermeyi başardı. İnsanlarda bu sistemin kullanılması durumunda, hapın bir giyilebilir cihazla eşleştirilerek bilgilerin doğrudan sağlık ekiplerine ulaştırılması amaçlanıyor.
Araştırmacılar, özellikle organ nakli hastalarının öncelikli hedef grup olduğunu belirtmekte. Zira bu durumdaki hastalarda ilaç dozunun kaçırılması, kısa sürede organ reddine neden olabilir. Ek olarak, stent takılmış hastalar, kronik enfeksiyonlar ve düzenli ilaç kullanmakta zorlanan nöropsikiyatrik hastalar da bu yenilikten yararlanabilir.
