Yükseköğretim Kurulu (YÖK), üniversitelere gönderdiği yazıda, cuma namazı saatleri ile çakışan ders, sınav ve uygulamalara dair akademik ve idari personel ile öğrenciler için gerekli kolaylıkların sağlanmasını talep etti. Bu talep, bazı kesimlerce “dayatma” olarak nitelendirilerek farklı yorumlara tabi tutulmaya çalışıldı.
YÖK’ün iletişiminde, ibadet özgürlüğü ile eğitim hakkının çatıştığına dair anlayışların reddedildiği belirtiliyor. Anayasal bir denge anlayışına vurgu yapılan yazıda, bu düzenlemenin laiklik ilkesini zedelemekten ziyade, Anayasa’nın hükümleri çerçevesinde temel hak ve özgürlükleri birlikte koruma amacı taşıdığı ifade edildi.
AMAÇ EĞİTİMLE İBADETİ ÇATIŞTIRAN YAKLAŞIMLARA SON VERMEK
YÖK’ün üniversitelere gönderdiği metinde, Anayasa’nın 24’üncü maddesi kapsamında din ve vicdan özgürlüğünün, ibadetlerin yalnızca soyut olarak değil, pratikte de yerine getirilebilmesini sağladığı açıkça belirtiliyor. Ayrıca, Anayasa’nın 42’nci maddesi kapsamında güvence altına alınan eğitim hakkının kesintisiz ve sürdürülebilir bir şekilde devam etmesine vurgu yapılıyor.
Bu bağlamda YÖK, ideolojik gerekçelerle hakları karşı karşıya getiren yaklaşımlara itiraz ederek, iki temel hakkın dengeli bir şekilde korunması gerektiğini vurguluyor.
LAİKLİK ELEŞTİRİLERİNE NET VE HUKUKİ KARŞILIK
İbadet özgürlüğünün fiilen uygulanabilmesi için gerekli idari kolaylıkların sağlanması, devletin anayasal yükümlülükleri arasında yer almakta. Bu sebeple, söz konusu düzenlemelerin laiklik ilkesine aykırı olduğu iddiası hukuken geçerli bir dayanak taşımamaktadır. Bu yaklaşım, herhangi bir inancın zorla dayatılmasını değil, bireylerin temel haklarının korunmasını önceliklendiriyor.
Cuma namazı saatlerine denk gelen ders ve sınav düzenlemeleri için yapılan talep, eğitim sisteminin dini esaslara dayanarak yeniden yapılandırılması anlamına gelmiyor. Aksine, bu adım, anayasal hakların etkin bir biçimde kullanılmasını engelleyen uygulamaların ortadan kaldırılması amacı taşımaktadır.
İBADET ÖZGÜRLÜĞÜNE İMKÂN TANINMASI AYRICALIK DEĞİL, ANAYASAL BİR HAK
YÖK, ilgili yazıda üniversitelerin akademik takvim ve ders saatleri belirleme yetkisinin devam ettiğini vurgularken, bu yetkinin temel hakları ihlal edecek şekilde kullanılamayacağını da net bir şekilde ifade ediyor.
Öğrencilerin ibadetlerini yerine getirebilmeleri için sağlanacak kolaylıklar, bir ayrıcalık değil, doğrudan anayasal bir hak olarak değerlendiriliyor. Bu yaklaşım, kapsayıcı ve özgürlük odaklı bir yükseköğretim anlayışının doğal bir uzantısı olarak öne çıkıyor.
ANAYASAL ÇAĞRIYA RAĞMEN SÜREN UYGULAMALAR HUKUKİ SINIRLARI ZORLUYOR
Din ve vicdan özgürlüğü ile eğitim hakkının aynı anda korunması konusunda yapılan çağrılara rağmen, bazı üniversite yönetimlerinin hala cuma namazı saatleriyle çakışan ders ve sınav uygulamalarını sürdürmesi, anayasal sınırlarla çelişmektedir. Bu durum, idarenin temel hakları gözetme yükümlülüğüyle bağdaşmazken, kamu otoritesinin belirlediği hak temelli çerçeveyi ihlal etmektedir.
