Sudan’ın Ankara Büyükelçisi Nadir Yousif Eltayeb, Sudan’daki güncel gelişmelere ve Sudan Başbakanı Kamil İdris’in ülkeye barış getirmek üzere Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne sunduğu öneriye yönelik değerlendirmelerde bulundu.
Büyükelçi Eltayeb, İdris’in BMGK’ye sunduğu barış girişiminin, hükümetin barışla ilgili tutumunu yansıttığını ve Sudan’da kalıcı barış hedefi için belirlediği vizyonu ortaya koyduğunu vurguladı. Bu girişimin hükümetin 2025 için duyurduğu yol haritasıyla da örtüştüğünü belirtti.
Eltayeb, barış girişiminin ABD ve Suudi Arabistan işbirliğinde imzalanan “Cidde Bildirisi”ni destekleyici bir nitelik taşıdığına da dikkat çekerek, temel amacın ülkede bir ateşkese ulaşmak olduğunu ifade etti.
Ateşkesin Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği ve Arap Birliği tarafından izlenmesi gerektiğini vurgulayan Eltayeb, bu süreçte Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) silahsızlandırılmasının önemine de değindi.
Büyükelçi, barışın sağlanmasının ardından suç işlememiş bireylerin, silahlı kuvvetlere veya “Silahsızlanma, Terhis ve Yeniden Entegrasyon” programı çerçevesinde topluma yeniden kazandırılması üzerinde durulacağını belirtti.
Geri dönüşün ardından yerinden edilmiş bireylerin ve mültecilerin güvenli bir şekilde evlerine dönebilmesi konusunun ele alınacağını ifade eden Eltayeb, insani yardımların tüm ülkeye ulaştırılmasının da sonraki aşama olduğunu vurguladı. Bu süreçte Afrika Birliği, BM ve Arap Birliği’nin gözlemci rolüne işaret etti.
– SAVAŞTA ZARAR GÖREN TOPLUMSAL DOKU ÜZERİNDE ÇALIŞILMALI
Eltayeb, uzlaşı sürecinin önemine dikkat çekerek, iki yılı aşkın süredir süregelen savaş nedeniyle toplumsal dokunun derinden etkilendiğini, bu süreçte bazı HDK mensuplarının farklı kabilere arası diyalog sürecine dahil edilmelerinin mümkün olabileceğini kaydetti.
Halkın sağlık, eğitim gibi temel hizmetlere yeniden erişiminin sağlanmasının da kritik olduğunu söyledi. Bu süreçte toplumun yeniden güven inşa etmesine katkı sağlayacak adımlar atılabileceğini değerlendirdi.
Barış inşa süreci için bölgesel ve küresel konferansların düzenlenebileceğini belirten Eltayeb, katılımcıların siyasi partilerden sivil toplum kuruluşlarına kadar geniş bir yelpazeye yayılması gerektiğinin altını çizdi.
Bu kapsamda, savaş sonrası için bir yol haritası oluşturulabileceğini dile getiren Eltayeb, son adımın ise kapsayıcı ve adil seçimlerin yapılması olacağını ifade etti. Tüm siyasi güçlerin bu süreçte yer alabileceğini ve askeri hareketlerin de siyasi partilere dönüşümünün mümkün olduğunu vurguladı.
Büyükelçi, seçimlerin de BM, Afrika Birliği ve Arap Birliği gözetiminde gerçekleşeceğini belirtti.
– “BARIŞ GİRİŞİMİNİ DESTEKLEYEN TÜRKİYE’YE MİNNETTARIZ”
Barış girişiminin Afrika Birliği ve Arap Birliği tarafından olumlu karşılandığını söyleyen Eltayeb, Türkiye’nin bu girişimi desteklemesinin kendileri için büyük bir anlam taşıdığını kaydetti. New York’ta Türkiye’nin BM Daimi Temsilcisi Ahmet Yıldız’ın da desteğine minnettar olduklarını vurguladı.
HDK’nın barış girişimine dair bir tavrının olup olmadığını sorgulayan Eltayeb, HDK’nın içinde bu durumu olumlu karşıladığını ancak resmi bir açıklama yapılmadığını da sözlerine ekledi.
Sudan’daki siyasi partiler ve sivil toplum kuruluşlarından gelen olumlu geri dönüşlerin, bu girişimin yakın bir zamanda sorunun çözümünde etkili olabileceğine dair inanç oluşturduğunu ifade etti.
Kurdufan bölgesinde Sudan ordusunun ilerlemeler kaydettiğini aktaran Eltayeb, Hartum’daki durumun da iyi olduğunu ancak HDK’nın Hartum’a ve Sudan’ın kuzeyine saldırılar düzenlemeyi denediğini belirtti.
Eltayeb, HDK’nın elektrik tesislerine yönelik insansız hava araçlarıyla saldırıda bulunduğunu ifade etti.
– SİVİL HÜKÜMET TAMAMEN HARTUM’DA
Sivil hükümetin bu hafta Port Sudan’dan Hartum’a taşındığını ve bakanların capitalde çalışmalarına başladığını açıklayan Eltayeb, yaklaşık 1.5 milyon kişinin Mısır ve Sudan’ın diğer bölgelerinden Hartum’a geri döndüğünü aktardı.
Hartum’da yaşamın olumlu yönde devam ettiğini belirten Eltayeb, hükümetin dönüşünün sivilleri Hartum’a dönmeye teşvik edeceğini ifade etti.
Güvenlik güçlerinin Hartum’un güvenliğini sağlamak için iyi çalışmalar yaptığını belirten Eltayeb, elektrik altyapısındaki hasarın giderilmesi için yoğun uğraş verdiklerini dile getirdi.
Haziran ayına kadar elektrik arzının yüzde 100 oranında sağlanabileceğini düşündüğünü aktaran Eltayeb, Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan’ın 25 Aralık’ta Türkiye’ye gerçekleştirdiği ziyaretin oldukça başarılı olduğunu ifade etti. Burhan’ın, Türkiye’nin Sudan’a yaptığı siyasi ve insani yardımlar için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a teşekkür etmeyi amaçladığını kaydetti.
– “BURHAN’IN ZİYARETİ ÇOK BAŞARILIYDI”
Türkiye’ye duyulan minneti dile getiren Eltayeb, Türk hükümetinin Sudan’ın istikrarını önemsemesinin kendileri için büyük bir şans olduğunu belirtti. Ayrıca, Sudan’ı istikrarsızlaştıracak hiçbir girişime karşı çıkacaklarını ifade etti ve bu süreçte Türkiye’nin gerçekten güvenilir bir dost olduğunu ekledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Sudan’ın bütünlüğünün korunmasına yönelik Türkiye’nin desteğini sürdüreceğini kaydetti. Ayrıca, Türkiye’nin Sudan halkına insani yardımlarını genişletme konusunda da katkı sağlamaya devam edeceğini vurguladı.
Eltayeb, Sudan hükümetinin Türkiye’nin Hartum Büyükelçiliği’nin Port Sudan’daki faaliyetlerini sürdürmesinden dolayı da teşekkür etti. Ziraat Bankası’nın da Port Sudan’da tekrar açıldığını ve Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı’nın projelere başladığını belirtti.
– “İSRAİL’İN SOMALİLAND’İ TANIMASI, BÖLGEDEKİ ÜLKELERİ PARÇALAMA ÇABASI”
İsrail’in Somaliland’ı bağımsız ve egemen bir devlet olarak tanımasındaki tehlikeye dikkat çeken Eltayeb, bu adımın Sudan hükümeti tarafından reddedildiğini belirtirken, bunun önceden planlanmış bir stratejinin parçası olduğunu savundu.
Büyükelçi Eltayeb, İsrail’in, bölgeyi zayıflatmayı amaçlayarak ayrılıkçı hareketleri destekleyeceğinin altını çizdi. Somaliland’in tanınmasının bu bağlamda ciddiyetle ele alınması gerektiğini ve bölgedeki istikrarsızlık yaratma niyetinde olduğunu ifade etti.
