Yasa Dışı Ticaretle Mücadele Konferansı, Ankara Ticaret Odası (ATO) ev sahipliğinde Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın katılımıyla gerçekleştirildi.
Bolat, konferansta yaptığı konuşmada, yasa dışı ticaretin çok yönlü bir sorun olduğunu vurgulayarak, sahte ürünlerin tüketici sağlığını tehdit ettiğini ve bu durumun ülke ekonomisine istihdam, vergi geliri ve döviz kaybı yoluyla zarar verdiğini ifade etti.
Yasa dışı ticaretin organize suç örgütlerine güç vererek kamu düzenine ve güvenliğine tehdit oluşturduğunu belirten Bolat, “Yasa dışı ticaret, devlet kaynaklarının azalmasına yol açtığı için kesinlikle mücadele edilmesi gereken bir konudur.” dedi.
“Yasa dışı ticaretle mücadele için kararlıyız”
Bolat, Bakanlık olarak yasal ticareti kolaylaştıran uygulamaların hayata geçirildiğini ve yasa dışı ticaretle kararlılıkla savaştıklarını belirtti.
Bunun için gümrük işlemlerinin hızlandırılması ve teknoloji kullanımının artırıldığına dikkat çeken Bolat, şunları söyledi:
“Eşya, taşıt ve yolcu hareketlerini risk analizlerine dayalı olarak kontrol ederek halkımızın menfaatlerini koruma konusunda kararlı mücadelenizi sürdürüyoruz. Yetkilendirilmiş Yükümlü, Tek Pencere, İzinli Gönderici, Liman Tek Pencere gibi sistemler ile Hava Yolu İşlemlerinin Dijitalleştirilmesi Projesi gibi teknik düzenlemeleri gerçekleştirdik. Gümrük idarelerinin altyapılarının geliştirilmesi gibi modernizasyon projeleri hayata geçiriyoruz ve devam edeceğiz.”
Bolat, Türkiye’nin gümrük kapılarının dünya çapında örnek gösterildiğini belirterek, İslam Ticaret ve Sanayi Odası’nın benzer uygulamalar için TOBB ile iş birliği yapacağını aktardı.
Ağrı Gürbulak gümrük kapısının modernizasyon çalışmalarının tamamlandığını vurgulayan Bolat, kapının resmi açılışının önümüzdeki haftalarda gerçekleştirileceğini duyurdu.
“Dengeli cari işlemler süreci sürüyor”
Bakan Bolat, Türkiye’nin ithalatını etkileyen unsurlara yönelik bilgi vererek, “Yarıdan fazla artış sağlayan en önemli kalemler, emtia piyasalarındaki hareketlilik nedeniyle yüksek altın ons fiyatlarıdır. İki yıl öncesine göre altın ithalatımız miktar olarak yarı yarıya azaldı ancak ons altının dolar değeri son bir buçuk yılda yüzde 100’den fazla arttı. Değer itibarıyla ise artış yaşandı.” dedi.
Bolt, bunun yanı sıra binek otomobil ithalatındaki artışın da sürece dahil olduğunu belirtti ve cari işlemlerdeki dengeli sürecin devam ettiğini ifade etti. Hizmetler ticaretinin 63-64 milyar dolar fazlasıyla cari açık seviyesini makul düzeyde tutacağını kaydetti.
Küresel sisteme uyumlu bir şekilde Türkiye’de yasal ticaretin her zaman desteklendiğini dile getiren Bolat, yasa dışı ticareti ve kaçakçılığı önlemek için kararlı mücadelenin süreceğini belirtti.
Bolat, Bakanlık olarak yasal ticareti desteklemekle birlikte ekonomik büyümenin ticaret artışıyla gerçekleşeceğine inandıklarını vurguladı. Geçen yıl gümrüklerde yakalama oranlarının yüzde 79 artışla 98,5 milyar liraya yükseldiğini ifade eden Bolat, bu rakamların yasa dışı ticaret ve uyuşturucu ticaretiyle mücadeledeki sıkı çalışmaları ortaya koyduğunu açıkladı.
Bunların yalnızca Ticaret Bakanlığı Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü verileri olduğunu belirten Bolat, İçişleri Bakanlığı’nın da etkin mücadelesiyle bu rakamların daha da yüksek olduğunu ifade etti.
“2025’te 13,6 milyar lira ceza ve ek tahakkuk işlemi yapıldı”
Bolat, gümrük işlemlerinin önceden, cari ve sonradan yapılacak kontrol süreçlerinin de bulunduğunu belirtti. “Ticaret Araştırmaları ve Risk Değerlendirme Genel Müdürlüğü ve Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı’nın çalışmalarıyla, 2025 yılında 9,8 milyar lira değerinde gümrük vergisinin eksik beyan edildiği tespit edildi.” diyen Bolat, bu işlem kapsamında ek tahakkuk ve para cezası uygulandığını ifade etti. Ayrıca ikincil kontrollerle de 3,8 milyar liralık ek tahakkuk yapıldığını söyledi. Toplamda sonradan ve ikincil kontrollerle birlikte 2025 yılında 13,6 milyar lira toplam ceza işlemi gerçekleştirildi.
Kayıt dışı ticaretin hızlı bir şekilde şekil değiştirdiğine ve denetimlerin en zorlaştığı alanlardan birinin dijital mecralar olduğunu söyleyen Bolat, “Kayıt dışı sadece faturasız mal satışı değil, dijital ortamda tüketiciyi yanıltarak haksız kazanç elde etme durumu haline geldi.” dedi. Reklam Kurulu aracılığıyla bu yeni nesil kayıt dışılıkla mücadele ettiklerini belirten Bolat, Haziran 2023 itibarıyla bu kapsamda 606 milyon liranın üzerinde idari para cezası uygulandığını ve reklam erişim yasakları getirildiğini ifade etti.
“Haksız ticaret uygulamalarına toplam 2 milyar 658 milyon lira ceza”
Bolat, yasa dışı ticaretle mücadele kapsamında stokçuluk, karaborsacılık ve fahiş fiyatlarla etkin şekilde mücadele ettiklerini açıkladı. “Tüketici Koruma ve Piyasa Gözetimi ile Ürün Güvenliği ve Denetimi müdürlükleri aracılığıyla, 577 bin 771 işletme ve 41,3 milyon ürün denetlendi. Mevzuata aykırı hareket eden firmalara toplamda 2 milyar 658 milyon lira ceza kesildi.” şeklinde konuştu.
Ayrıca, bağımsız Rekabet Kurulu’nun adil ve haklı ticaretin sağlanması adına yürüttüğü çalışmalarla 2024’te 223 soruşturmada 7,7 milyar lira ceza uygulandığını hatırlatan Bolat, “2025 yılında bu rakam 227 soruşturmada 13,2 milyar lira ceza olarak gerçekleşmiştir.” dedi.
