Küresel ısınma ve iklim değişikliğinin su kaynakları üzerindeki baskıyı her geçen gün artırdığı günümüzde, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İSU Genel Müdürlüğü “eldeki suya sahip çıkma” anlayışıyla kayıp-kaçakla mücadelesini kararlılıkla sürdürüyor. Abone sayısının %103, su temininin %80 arttığı bu süreçte hayata geçirilen altyapı ve teknoloji yatırımları sayesinde kayıp su oranı %49 azaltılarak önemli bir başarıya imza atıldı.
ALTYAPIDA DEV DÖNÜŞÜM: %82 YENİLEME
2005 yılından itibaren artarak devam eden yatırımlar kapsamında, Kocaeli genelindeki içme suyu isale ve şebeke hatlarının %82’si modern altyapıyla yenilendi. Böylece kentin içme suyu altyapısı, son 20 yıl içerisinde büyük ölçüde baştan sona elden geçirilmiş oldu. Yer altındaki hatlar, depolar ve terfi merkezlerini kapsayan bu çalışmalar için yaklaşık 25,2 milyar TL yatırım gerçekleştirildi. Bu kapsamlı dönüşüm sayesinde hem su kayıpları ciddi oranda azaltıldı hem de kentin su arz güvenliği güçlendirildi. Yenilenen altyapı, arızalara hızlı müdahale imkânı sunarak kesintisiz ve sağlıklı içme suyu hizmetinin sürdürülebilirliğini artırdı.
KAYIP-KAÇAK ORANI %22,7’YE DÜŞTÜ
İSU Genel Müdürlüğü, kayıp ve kaçakla mücadelede yalnızca yeni tesisler kurmakla yetinmeyerek “eldeki suya sahip çıkma” anlayışını merkeze alan kapsamlı bir yönetim modeli hayata geçirdi. Fiziki denetim ekiplerinin sahadaki çalışmaları, altyapı yenilemeleri, ölçüm sistemlerinin güçlendirilmesi ve teknolojik uygulamaların devreye alınmasıyla 2004 yılında Kocaeli genelinde %72 seviyesinde olan kayıp-kaçak oranı, şu an %22,7’ye kadar düşürüldü. Kent merkezlerinde bu oran %21 seviyelerine kadar gerilerken, kırsal alanlar dâhil genel ortalamada elde edilen sonuç, Kocaeli’nin suya sahip çıkan bir şehir hâline geldiğini ortaya koydu.
2028 HEDEFİNE 2023 YILINDA ULAŞILDI
İSU’nun ortaya koyduğu bu tablo, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından büyükşehir belediyeleri için belirlenen 2028 yılı kayıp-kaçak hedefinin 2023 yılı itibarıyla yakalandığını ortaya koydu. Bakanlık tarafından 2028 yılı için %25 olarak belirlenen oranın altına şimdiden inilmesi, kurumun kayıp-kaçakla mücadelede ulaştığı seviyeyi açık biçimde gözler önüne serdi. Ancak İSU, elde edilen bu başarıyla yetinmeyerek kayıp-kaçak oranını 2026 yılında %21 seviyelerine, 2028 yılı itibarıyla ise %20’nin altına düşürmeyi planlıyor. Su kaynaklarının giderek daha kıymetli hâle geldiği bu süreçte kurum, hem teknik yatırımlarını hem de sahadaki denetim ve izleme çalışmalarını kararlılıkla sürdürmeye devam ediyor.
SİTE İÇİ KAYIPLARA YÖNELİK YENİ VE ÖZGÜN MODEL
Kayıp ve kaçakla mücadelede sadece kamu altyapısıyla sınırlı kalmayan İSU, özel mülkiyet alanlarında yaşanan kayıplara yönelik de önemli bir uygulamayı hayata geçirdi. Özellikle site içlerinde meydana gelen ve uzun yıllar boyunca müdahale edilemeyen su kayıplarının önüne geçmek amacıyla mevzuatta düzenlemeye gidildi. Bu kapsamda sitelerin ana girişlerine sayaçlar yerleştirildi. Siteye giren toplam su miktarı ile site içindeki bireysel tüketimler karşılaştırılarak oluşan fark site yönetimlerine yansıtıldı. Böylece site sınırları içerisindeki kayıplar görünür hâle geldi. Uygulamayla birlikte son beş yıl içerisinde yaklaşık 4 milyon ton su yeniden sisteme kazandırıldı.
DMA İLE ŞEBEKE ANLIK TAKİP ALTINDA
İSU’nun sahadaki en etkili uygulamalarından biri olan izole alt bölge (DMA) çalışmaları kapsamında ilçe ve mahalleler, yaklaşık 1.000 – 1.200 binayı kapsayan küçük hidrolik bölgelere ayrıldı. Şebeke girişlerine yerleştirilen debimetreler sayesinde her bölgenin giriş suyu anlık olarak izlenirken, çıkış verileri tahakkuklarla karşılaştırılarak olası kayıplar hızlı şekilde tespit ediliyor. DMA uygulamaları, arızalara daha kısa sürede müdahale edilmesini sağlarken su kesintilerinin etki alanını da minimum seviyeye indiriyor.
GECE DİNLEMELERİYLE MİLYONLARCA METREKÜP SU KAZANILDI
Kayıp-kaçakla mücadelede kritik rol oynayan gece dinleme çalışmaları kapsamında İSU, içme suyu hatlarında gelişmiş teknolojileri etkin şekilde kullanıyor. Akustik yer mikrofonları ve frekans analiz cihazlarıyla yapılan dinlemeler sayesinde, görünmeyen ve uzun süre fark edilemeyen kaçaklar noktasal olarak tespit ediliyor. Bu yüksek hassasiyetli çalışmalarla 2024 yılında 11,1 milyon metreküp, 2025 yılında ise 16,4 milyon metreküp suyun boşa akması önlenirken, 2019 yılından bu yana gece dinlemeleriyle sağlanan toplam su kazanımı 50 milyon metreküpe ulaştı. Gece dinlemeleri, teknoloji destekli saha uygulamalarıyla suyun her damlasını korumayı hedefleyen İSU’nun en somut ve etkili mücadele yöntemlerinden biri olarak öne çıkıyor.
SCADA SİSTEMİYLE 7/24 DİJİTAL TAKİP
İSU, kayıp-kaçakla mücadelede teknolojiyi etkin biçimde kullanarak SCADA sistemiyle içme suyu depoları, terfi merkezlerini, arıtma tesislerini ve kritik kontrol noktalarını 7/24 online olarak izliyor. Kent genelinde 388 noktanın anlık olarak takip edildiği sistem sayesinde debi, basınç ve seviye verileri sürekli kontrol altında tutuluyor. Olası olumsuzluklar erken aşamada tespit edilerek müdahale süreleri kısaltılıyor. SUİS ve İKABİS gibi akıllı şehir uygulamalarıyla altyapı dijital ortamda yönetilerek su kayıplarının önüne geçiliyor.
DEPO YATIRIMLARIYLA SU GÜVENLİĞİ GÜÇLENDİRİLDİ
İSU, içme suyu arz güvenliğini güçlendirmek ve şebeke sistemini daha sağlıklı yönetebilmek amacıyla depolama altyapısına yönelik kapsamlı yatırımlar gerçekleştirdi. 2004 yılında 204.746 metreküp kapasiteli 494 adet içme suyu deposu bulunurken, 50 metreküpten 20.000 metreküpe kadar değişen kapasitelerde inşa edilen 279 yeni depo ile toplam depo sayısı 705’e çıkarıldı. Yeni yatırımlar sayesinde toplam depolama hacmi 483.326 metreküpe yükseltildi. Böylece hem depolarda yaşanan kayıplar önemli ölçüde azaltıldı hem de kentin tamamında içme suyu arz güvenliği daha güçlü ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturuldu.
SAYAÇ YENİLEME ÇALIŞMALARIYLA ÖLÇÜM KAYIPLARI AZALTILDI
Kayıp-kaçakla mücadelenin önemli ayaklarından birini doğru ve hassas ölçüm oluşturdu. Bu kapsamda İSU, mevzuatta öngörülen kalibrasyon süreciyle yetinmeyerek ekonomik ömrünü dolduran sayaçları tamamen yenileme yoluna gitti. Kocaeli genelinde sayaçlar 10 yılda bir ücretsiz olarak değiştirilirken kentte kullanılan sayaçların %89’u volumetrik sayaçlara dönüştürüldü. Damla seviyesindeki tüketimi dahi ölçebilen bu sayaçlar sayesinde ölçüm kaynaklı kayıplar önemli oranda azaltıldı.
GENEL MÜDÜR ALİ SAĞLIK: “SUYUN HER DAMLASINA SAHİP ÇIKIYORUZ”
İSU Genel Müdürü Ali Sağlık, suyun ikamesi olmayan stratejik bir kaynak olduğuna dikkat çekerek kayıp ve kaçakla mücadelenin yalnızca teknik yatırımlarla sınırlı olmadığını vurguladı. Sağlık: “Altyapıdan teknolojiye, ölçüm sistemlerinden sahadaki uygulamalara kadar her alanda kararlılıkla çalışıyoruz. Suyumuz olabilir, tesislerimizi kurabiliriz ancak asıl mesele elimizdeki suya ne kadar sahip çıkabildiğimizdir. Kayıpları azaltıyoruz fakat bu mücadelenin kalıcı olması toplumun sürece aktif şekilde katılmasıyla mümkündür. Bu nedenle vatandaşlarımızın suyu tasarruflu ve bilinçli kullanması büyük önem taşıyor.” ifadelerini kullandı.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
