İstanbul’un altındaki sessiz gerilim, artık yalnızca ‘ne zaman’ sorusuyla değil, ‘nasıl’ sorusuyla da tartışılıyor. Uzmanlara göre, Marmara Denizi’nin karanlık derinliklerinde uzanan fay hatları, tek parça bir kırılmadan ziyade, başlayıp durabilen, yön değiştirebilen ve etkisi katlanarak büyüyebilen bir senaryoya işaret ediyor. Son değerlendirmeler, beklenen İstanbul depreminin rastlantısal değil, belirli jeolojik eşiklerle sınırlanan, bazı bölgelerde durdurulabilen ama bazı semtlerde etkisi katbekat artabilen bir süreç olabileceğini ortaya koydu.
Jeoloji uzmanı Osman Bektaş’ın son açıklamaları, bu karmaşık tabloyu daha net okumamızı sağlayacak cinsten. Bektaş’a göre mesele yalnızca depremin büyüklüğü değil, kırılmanın nerede başlayacağı, hangi jeolojik engellerle karşılaşacağı ve en önemlisi yerleşim alanlarının bu sarsıntıya nasıl tepki vereceği. Bazı bölgelerde fay kırılması durabilirken, bazı ilçelerde aynı deprem çok daha yıkıcı hissedilebilir.
BEKLENEN İSTANBUL DEPREMI İÇİN SENARYO NETLEŞİYOR
Prof. Dr. Bektaş’a göre, Orta Marmara Sırtı’ndaki ince ve kırılgan kabuk yapısı, sığ bir depremsellikle kırılmaya son derece elverişli. Ancak doğuda yer alan Çınarcık Çukuru, sahip olduğu termal bariyer nedeniyle bu kırılmayı durdurabilecek bir eşik niteliği taşıyor. Bektaş, bu durumun 2025’te Silivri açıklarında meydana gelen depremin Kumburgaz Çukuru’nda durmasına benzer bir tablo oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
‘BÜYÜKLÜK KÜÇÜK SANILMASIN’ UYARISI
Bektaş’a göre, olası depremin M6,2 – M6,4 aralığında kalması ihtimali bulunsa da, tehlikenin boyutu bununla sınırlı değil. Özellikle Avcılar hattında görülen ‘basen etkisi’ ve zemin büyütmesi, sismik dalgaların etkisini M7 seviyesinde hissedilecek kadar artırabilir.
ASIL YIKAN NE?
Bektaş, kamuoyunda sıkça göz ardı edilen hayati noktayı şu sözlerle hatırlattı: “Yıkımı belirleyen depremin büyüklüğü değil, zeminin sarsıntıya verdiği tepkidir.” Bektaş’a göre bu nedenle İstanbul’da risk, yalnızca fayın nerede kırılacağından değil, hangi zeminin nasıl davranacağından kaynaklanıyor.
Prof. Dr. Osman Bektaş’ın açıklaması şöyle;
“Orta Marmara Sırtı’ndaki ince ve kırılgan kabuk, sığ bir depremsellikle kırılabilir. Ancak doğudaki Çınarcık Çukuru’nun termal bariyeri, kırılmayı durdurma potansiyeline sahip; tıpkı 2025 Silivri depreminin Kumburgaz Çukurunda durması gibi. Depremin büyüklüğü M6,2 – M6,4 seviyesinde kalsa dahi tehlike büyük. Özellikle Avcılar hattındaki “basen etkisi” ve zemin büyütmesi, sismik dalgaların şiddetini M7 seviyesine çıkarabilir. Unutmayalım; sarsıntı büyüklüğü değil, zeminin buna verdiği tepki yıkar.”
