787 milyar $’lık ekonomi

İSMAİL ŞAHİN – Dijital göçebelik, sınır tanımayan yeni teknoloji seven jenerasyonla birlikte bütün dünyada yükselişte. 2025 verilerine göre dünya gelenide 40 milyon civarında dijital göçebe olduğu tahmin ediliyor. Bu rakamın 2026 yılı içinde 43 milyona çıkması bekleniyor. Sadece Amerikan vatandaşı 17.3 milyon civarı dijital göçebe olduğu söyleniyor. Seyahat yazarı ve ‘Digital Nomad Nation’ kitabını kaleme alan Carlos Grider’in yaptığı araştırmaya göre dijital göçebelerin küresel ekonomik değeri yıllık 787 milyar dolar. Yani Türkiye’nin gayrisafi milli hasılasının yarısından fazlası bir büyüklüğe sahip. Küresel anlamda dünyanın her yerinden kapsama özelliğine sahip olan 10 ila 100 gigabit internet sağlayan 6G teknolojisinin gelmesiyle dijital göçebe sayısında patlama yaşanacağı, 2035 yılında bu yaşam tarzını benimseyenlerin sayısının 1 milyarı bulacağı tahmin ediliyor.

Dolayısıyla bu parayı ülkelerine çekmek isteyen ülkeler dijital göçebe vizesi adı altında programlar başlatıyor. Dijital göçebeler gittikleri ülkelerde yerel ekonomiye de doğrudan katkı sağlıyor; konaklama, yeme-içme, ulaşım ve ortak çalışma alanlarına harcama yaparak özellikle turizm dışı dönemlerde şehirleri canlı tutuyorlar. Aynı zamanda bilgi ve kültür aktarımı yoluyla yerel girişimcilik ekosistemini güçlendirirken, uluslararası ağların kurulmasına katkı sunuyorlar. Uzun süreli konaklamaları sayesinde kısa vadeli turistlere kıyasla daha sürdürülebilir bir ekonomik hareketlilik yaratıyorlar.

Göçebeye yetenek vizesi

Fransa, resmi bir “dijital göçebe vizesi” sunmuyor. Ancak bu durum, uzaktan çalışanlar, serbest meslek sahipleri ve özellikle yaratıcı sektörlerde üretim yapan profesyoneller için ülkenin kapılarını kapattığı anlamına gelmiyor. Aksine Fransa, Passeport Talent (Yetenek Pasaportu) başlığı altında sunduğu oturum modelleriyle, dijital göçebelere Avrupa’daki en prestijli ve uzun vadeli alternatiflerden birini oluşturuyor.

2025 itibarıyla Türkiye’den çok sayıda kişi, özellikle Passeport Talent Profession liberale ve Entrepreneur/Profession independante kategorileri üzerinden Fransa’ya yerleşiyor. Bu statüler, Fransa’da ikamet ederken yurt dışındaki müşteri ya da şirketler için uzaktan çalışmaya olanak tanıyor.

Sistem; İspanya ve Portekiz gibi ülkelerdeki dijital göçebe vizelerine kıyasla daha seçici ve bürokratik olsa da, karşılığında güçlü sosyal haklar, uzun süreli oturum ve vatandaşlık yolunu açıyor.

En iyi 7 şehir

■ Paris Kültür, coworking, networking

■ Lyon Start-up ekosistemi, gastronomi

■ Bordeaux Dengeli yaşam, güçlü altyapı

■ Nantes Uygun maliyet, sakin tempo

■ Nice Akdeniz yaşamı, expat topluluğu

■ Montpellier Genç nüfus, üniversite kenti

■ Toulouse Teknoloji ve havacılık merkezi

Neden Cazip?

■ Güçlü ulaşım ve hızlı tren ağı

■ Yaygın yüksek hızlı internet

■ Dünya çapında coworking alanları

■ Sağlık sistemi ve sosyal güvence

■ Kültür, gastronomi ve sanat zenginliği

Yaşam maliyeti

■ Paris 1+1 daire: 1.400-2.500 euro

■ Paris dışı 1+1 daire: 700-1.200 euro

■ Faturalar: 150-230 euro

■ Market harcamaları: 200-400 euro

■ İnternet & telefon: 30-50 euro

■ Toplu taşıma: 75-90 euro

Temel Kriterler

■ AB / AEA / İsviçre vatandaşı olmamak

■ Serbest meslek sahibi, freelancer veya girişimci olmak

■ Mesleki yeterlilik ve deneyimi belgelemek

■ Sürdürülebilir gelir (aylık 2.500-3.000 euro) elde edileceğini kanıtlamak

■ Sağlık sigortası

■ Temiz adli sicil kaydı

Aile Üyeleri Dahil mi?

Evet. Passeport Talent sahibi eş zamanlı olarak dahil edebilir:

■ Eş veya uzun süreli partner

■ 18 yaş altı çocuklar

Oturum türü:

■ Geçerlilik: 1-4 yıl (duruma göre)

■ Uzatma: Kolay ve kesintisiz

■ Avantaj: Uzun vadeli oturum + sosyal haklar

Avrupa’da orta yol

Talent vizesiyle 2017 yılından bu yana Fransa’da yaşayan görsel sanatçı ve animatör Fehmican Gözüm, güzelsanatlar mezunu ve Fransa’yı bilinçli bir “orta yol” olarak seçtiğini belirtiyor. “Ne İspanya ve İtalya kadar içine kapanık, ne de İskandinav ülkeleri kadar mesafeli. Yemekleri iyi, sanat dünyası çok güçlü. Ben bir ülkeye gitmekten ziyade işlerimi nereden sürdürebileceğimi düşündüm” diyor.

Başvuru sürecinin Türkiye’den başladığını anlatan Gözüm, ilk aşamada üç aylık vize verildiğini, ardından Fransa’da ikamet adresi gösterilmesinin zorunlu olduğunu aktarıyor. “Bütün sosyal haklardan faydalanacağınız için adres konusu çok önemli. İlk etapta kenarda birikiminiz olmalı, çünkü hemen iş yapamıyorsunuz. Ayrıca kendi alanınız dışında çalışmanız mümkün değil” diyen Gözüm, asıl zorluğun Fransa’ya geldikten sonra başladığını dile getirdi.

Gözüm, “En büyük yanılgı, vizeyi alınca her şeyin bittiğini sanmak. Burada herkes kendi vergi beyannamesini kendisi yapıyor. Talent vizesiyle oturum alanlar, oy kullanma dışında vatandaşlara tanınan hemen tüm sosyal haklardan yararlanabiliyor. İki yılın sonunda gelir ve vergi durumu inceleniyor; kriterler karşılanırsa dört yıllık uzatma veriliyor. Altı yılın sonunda ise vatandaşlık yolu açılıyor” dedi.

Avrupa’nın en düzenli dijital çalışma merkezi: Hollanda

Hollanda, klasik anlamda bir Dijital Göçebe Vizesi sunmuyor. Ancak uzaktan çalışanlar, serbest meslek sahipleri ve girişimciler için Avrupa’daki en net, en şeffaf ve en kurumsal alternatif modellerden birine sahip. Özellikle serbest meslek (self-employed residence permit) ve DAFT (DutchAmerican Friendship Treaty) gibi yapılar sayesinde Hollanda, fiilen dijital göçebeler tarafından yoğun biçimde tercih ediliyor. Hollanda modeli, “vize”den çok ikamet + iş kurma + vergi uyumu ekseninde ilerliyor. Bu yönüyle İspanya ve Portekiz’den farklı ama uzun vadede daha sağlam bir statü sunuyor.

Temel Kriterler

■ AB / AEA vatandaşı olmamak

■ Serbest meslek sahibi veya girişimci olmak

■ Hollanda ekonomisine katkı sağlayan bir iş modeli sunmak

■ Maddi birikim ve sürdürülebilir gelir (aylık 2.000-2.500 euro)

■ Hollanda Ticaret Odası’na (KVK) kayıt

■ Vergi ve sosyal güvenlik yükümlülüklerini kabul etmek Aile üyeleri dahil mi?

Evet. Başvuruya dahil edilebilen kişiler:

■ Eş veya kayıtlı partner

■ 18 yaş altı çocuklar

■ Özel durumlarda bağımlı aile üyeleri Oturum süresi

■ Geçerlilik: İlk aşamada genellikle 2 yıl

■ Uzatma: Faaliyet devam ettiği sürece uzatılabilir

■ Avantaj: Kalıcı oturum ve vatandaşlık yolu açık

En iyi 6 şehir

■ Amsterdam Uluslararası iş ağı, start-up ekosistemi

■ Utrecht Dengeli yaşam, hızlı ulaşım

■ Eindhoven Teknoloji ve inovasyon merkezi

■ Rotterdam Modern şehir, yaratıcı endüstriler

■ Groningen Daha düşük maliyet, genç nüfus

■ Haarlem Amsterdam’a yakın, sakin yaşam

Neden cazip?

■ Dünyanın en iyi internet altyapılarından biri

■ İngilizce konuşma oranı çok yüksek

■ Avrupa’nın finans ve start-up merkezlerinden biri

■ Güçlü coworking ve girişimcilik ekosistemi

Yaşam maliyeti

■ 1+1 daire (şehir merkezi): 1.200-2.200 euro

■ Faturalar: 150-250 euro

■ Market harcamaları: 300-450 euro

■ İnternet & telefon: 50-80 euro

■ Toplu taşıma: 70-120 euro

Adriyatik’te vergisiz gelir avantajı

Hırvatistan, dijital göçebeleri yerel gelir vergisinden muaf tutan nadir Avrupa ülkelerinden biri. 2021 yılında yürürlüğe giren dijital göçebe vizesi, yabancı bir şirkette çalışan ya da kendi şirketi yurt dışında kayıtlı olan kişilere, Hırvatistan’da yaşarken uzaktan çalışma hakkı tanıyor. Bu kapsamda başvuru sahibinin Hırvatistan’daki işverenlere hizmet vermemesi gerekiyor. Program, ilk aşamada en fazla 18 aya kadar geçici oturum izni sağlıyor ve bu süre sonunda belirli bekleme kuralları uygulanıyor.

Temel Kriterler

■ AB / AEA / İsviçre dışı ülke vatandaşı olmak

■ Yabancı bir şirkette uzaktan çalışmak veya

■ Kendi şirketi Hırvatistan dışında kayıtlı olmak

■ Aylık en az 3.295 euro düzenli gelir göstermek

■ Sağlık sigortası

■ Adli sicil kaydının temiz olduğunu belgelemek

■ Hırvatistan’da bir adres bildirmek

Neden cazip?

■ Adriyatik kıyılarında yaşam

■ Görece düşük yaşam maliyetleri

■ Dijital göçebeler için net yasal çerçeve

■ Aile birleşimi hakkı

Yaşam maliyeti

■ 1+1 daire (şehir merkezi): 700-1.400 euro

■ Faturalar: 120-180 euro

■ Market harcamaları: 250-400 euro

■ İnternet & telefon: 30-60 euro

■ Toplu taşıma: 30-40 euro

En iyi 6 şehir

■ Prag Start-up ekosistemi, uluslararası ortam

■ Brno IT ve teknoloji merkezi

■ Ostrava Uygun fiyatlı yaşam

■ Plzeň Sakin şehir, yüksek yaşam kalitesi

■ Liberec Doğa ve şehir dengesi

■ Českı Krumlov Yüksek yaşam keyfi

İstikrar arayanlara Çekya

Orta Avrupa’nın stratejik dijital göçebe üssü olarak ön plona çıkan Çekya, özellikle Prag merkezli teknoloji, yazılım ve girişimcilik ekosistemi sayesinde son yıllarda dijital göçebeler ve serbest çalışanlar için Avrupa’nın en istikrarlı ülkelerinden biri haline geldi. Freelance Visa (Živnostenskı list Živno) ve Digital Nomad Programı uzun süredir yürürlükte olduğu için, bürokrasisi oturmuş, hukuki çerçevesi net ve uzatmaları öngörülebilir bir yapı sunuyor.

Temel Kriterler

■ AB / AEA / İsviçre vatandaşı olmamak

■ Çek Cumhuriyeti’nde freelancer (serbest meslek) olarak çalışmayı kabul etmek

■ Živnostenskı list (ticari lisans) almak

■ Yeterli gelir (yıllık 6500 euro) ve birikimi belgelemek

■ Konaklama adresi göstermek

■ Temiz adli sicil kaydı sunmak

■ Sağlık sigortası yaptırmak Oturum süresi:

■ Geçerlilik: 1 yıl

■ Uzatma: 2 yıl

■ Devamı: Kalıcı oturum (5 yıl sonunda)

■ Aile: Dahil edilebilir