ABD, diplomatik temaslarını artırmaya çalıştığı bir dönemde, İran yönetimindeki karar alma mekanizmaları hakkında belirsizliklerin sürdüğü iddiaları gündeme geliyor. İsrail’in savaşın başlangıcında gerçekleştirdiği üst düzey İranlı liderlere yönelik suikastlar sonrasında, hangi yetkililerin ABD ile bir anlaşma yapma yetkisine sahip olduğu hala netlik kazanmış değil. Uzmanlar, bu süreçte bazı kişilerin Tahran’ın izleyeceği stratejiyi belirlemede kritik rol oynadığına dikkat çekiyor.
İran siyasetinde ABD ile ilişkiler konusunda barış veya savaş kararı alabilecek önemli isimler şöyle sıralanıyor…
MÜCTEBA HAMANEY
Savaşın patlak vermesinin ardından Mücteba Hamaney, babası Ali Hamaney’in yerine İran’ın yeni dini lideri olarak atanmıştır. Bazı İranlı siyasetçiler, Mücteba’nın liderlik deneyiminden yoksun olmasını ve rejimin genel olarak hanedan kontrolüne karşı duruşunu göz önünde bulundurarak, onun yükselişine itiraz etmiştir.
MUHAMMED BAKIR KALİBAF
Eski bir Devrim Muhafızları generali ve Tahran’ın eski belediye başkanı olan Meclis Başkanı Kalibaf, şu an İran’ın karar alma mekanizmasındaki en yüksek sivil otorite konumundadır. Mücteba Hamaney’in yakın çalışma arkadaşı olarak tanınmaktadır.
Kalibaf, uzun süredir rejim içerisinde önemli bir figür olarak kabul edilmekte ve Devrim Muhafızları ile güçlü bağlar kurmuştur.
ABBAS ARAKÇİ
Dışişleri Bakanı Arakçi, 2024’ten bu yana sürdürdüğü görevinde, Witkoff ve Kushner ile yapılan iki ayrı nükleer müzakere turuna liderlik eden deneyimli bir diplomat olarak öne çıkıyor. Wall Street Journal tarafından “rejime bağlı ve kararlı bir müzakereci” olarak tanımlanmıştır.
Son bir yıl içinde yaşanan pek çok gerilimde, Arakçi ve Witkoff arasındaki iletişim, Washington ve Tahran’ın ana iletişim kanalı haline gelmiştir. Ancak Arakçi, savaşın patlak vermesinin ardından Witkoff ile doğrudan bir iletişim kurduğunu reddetmiştir.
MESUD PEZEŞKİYAN
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, 2024 seçimlerinde sertlik yanlısı adayları geride bırakarak İran Cumhurbaşkanı seçildi. Aynı zamanda daha ılımlı reformist fraksiyonun lideridir. İran’da Cumhurbaşkanlığı önemli bir makam olmakla birlikte, en yüksek otorite olan dini liderin altında yer almaktadır. Ali Hamaney suikastından sonra Pezeşkiyan, ülkenin geçici Liderlik Konseyi’ne dahil edilmiştir.
DEVRİM MUHAFIZLARI LİDERLİĞİ
İran Devrim Muhafızları Ordusu, ülkenin savaş halinde olduğu ve güç boşluğu yaşanan dönemlerde, İran’ın siyaseti ve ekonomisi üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Mücteba Hamaney’in, büyük ölçüde Devrim Muhafızları ile olan güçlü ilişkileri nedeniyle yüce lider olarak seçildiği ileri sürülmektedir. Devrim Muhafızları, savaşın ilk günlerinde Mücteba’nın emirlerine “tamamen itaat etmeye hazır” olduklarını ifade ederek ona destek vermiştir.
Müzakerelerde doğrudan bir rol oynaması pek olası görünmese de Devrim Muhafızları, çatışmaların gidişatı üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilir. Trump’ın İran ile görüşmeler yapıldığına dair açıklamasını ilk önce Devrim Muhafızları’na yakın medya organları yalanlamıştır.
