Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) üçüncü en büyük üreticisi olan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), 1 Mayıs itibarıyla örgütten ayrılarak hem üretim kapasitesini hem de grup içindeki dengeleri değiştirmeyi planlıyor. Bu durumun OPEC’in petrol piyasası üzerindeki etkisini zayıflatacağı öngörülüyor.
1967 yılında OPEC’e katılan BAE, grubun yapısının oluşmasında önemli bir rol üstlenmişti. Son yıllarda, üretim kapasitesini artırma talepleriyle dikkat çekiyordu.
BAE’nin bütçe dengesini sağlamak için varil başına yaklaşık 50 dolarlık petrol fiyatı yeterli olurken, Suudi Arabistan’ın 90 dolara ihtiyaç duyması, iki ülke arasında grup politikaları üzerinde bir çekişmeye yol açtı.
OPEC, üye ülkelerin üretim kotalarını düzenleyerek küresel petrol fiyatlarını desteklemeye çalışıyor. Bu tür kararlar, enerji bakanlarından oluşan Bakanlar Konferansı’nda alınıyor. Hukuken bağlayıcı olmamakla birlikte, üyeler bu kararlara büyük ölçüde uymaktadır.
Son dönemde 62 milyar dolarlık bir yatırım yapan Abu Dabi yönetimi, bu yatırımı gelire dönüştürmeyi hedefleyerek grup üyeliğinden çıkarak petrol ihracat gelirlerini artırmayı amaçlıyor.
OPEC’İN PİYASA HAKİMİYETİ ZAYIFLAYACAK
Norveç merkezli Rystad Energy’nin Kıdemli Başkan Yardımcısı Jorge Leon, BAE’nin OPEC’ten ayrılma kararının önemli bir kırılma noktasını temsil ettiğini ifade ederek, bu durumun OPEC’in piyasa üzerindeki etkisini zayıflatabileceğini belirtti.
Leon, BAE’nin Suudi Arabistan ile birlikte OPEC’te önemli bir yedek üretim kapasitesine sahip az sayıda üyeden biri olduğunu ve bu kapasitenin grubun piyasa üzerindeki etkisini sağlayan ana mekanizma olduğunu vurguladı.
Ayrılığın kısa vadede etkisinin Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıklar nedeniyle sınırlı kalabileceğini belirten Leon, uzun vadede OPEC’in yapısal olarak zayıflayacağını ifade etti.
Leon, BAE’nin OPEC’ten ayrıldığında üretimi artırma isteğine ve buna yönelik kapasitesine sahip olacağını vurgularken, “Bu ayrılık Suudi Arabistan’ın piyasanın ana dengeleyicisi rolünün sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor.” dedi.
OPEC’in arz dengesizliklerini yönetme kapasitesinin azalmasının daha oynak bir petrol piyasasına yol açabileceğini dile getiren Leon, “Daha dalgalı bir petrol piyasası ile karşılaşabiliriz.” değerlendirmesinde bulundu.
“BU KARAR OPEC İÇİN SONUN BAŞLANGICI OLABİLİR”
Oxford Üniversitesi Enerji Sistemleri Öğretim Görevlisi Adi Imsirovic, BAE’nin kararının grubun iç dengelerini sarsacak kritik bir adım olduğunu belirterek, “Bu karar OPEC için sonun başlangıcı olabilir.” şeklinde konuştu.
BAE’nin uzun yıllardır Suudi Arabistan’ın en güvenilir müttefiklerinden biri olduğunu kaydeden Imsirovic, “BAE, Suudilerin en güvenilir yardımcılarından biriydi. Kuveyt ile birlikte OPEC’in çekirdek yapısını oluşturuyorlardı.” ifadesini kullandı.
Imsirovic, ayrılık kararının özellikle savaşın sona ermesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden tamamen açılmasıyla daha belirgin sonuçlar doğuracağını vurguladı ve “OPEC’in çekirdek yapısı daha da küçülecek ve Suudi Arabistan’ın fiyatları kontrol etmesi daha zor hale gelecek.” dedi.
OPEC kararlarının bağlayıcılığına da değinen Imsirovic, OPEC’in aldığı kararların uygulanabildiği ölçüde bağlayıcı olduğunu ve kurallara uymayan üyelere karşı ciddi siyasi baskının oluştuğunu belirtti.
Imsirovic, savaşın sona ermesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasıyla üretimde daha serbest bir döneme girilebileceğini ve OPEC’in küresel enerji piyasasındaki etkisini yeniden kazanmasının zorlaşabileceğini ifade etti.
OPEC, KÜRESEL PETROL ARZININ YÜZDE 38’İNE HAKİM
OPEC, küresel petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 80’ini elinde bulundururken, dünya ham petrol üretiminin yaklaşık yüzde 38’ini gerçekleştiriyor. Küresel petrol ihracatındaki payı ise yüzde 50’nin üzerinde bulunuyor.
BAE’nin komşusu Suudi Arabistan ile giderek soğuyan ilişkileri ve derinleşen üretim kotası anlaşmazlıkları, 59 yıllık üyeliğin sonlanmasına neden oldu.
14 Eylül 1960’ta petrol üreticisi ülkelerin arz politikalarını koordine etmek amacıyla kurulan OPEC’in mevcut yapısında Cezayir, Kongo, Ekvator Ginesi, Gabon, İran, Irak, Kuveyt, Libya, Nijerya, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Venezuela yer alıyor. BAE’nin ayrılmasıyla üye sayısı 11’e düşecek.
BAE Enerji ve Altyapı Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, bu kararın ülkenin uzun vadeli stratejik ve ekonomik vizyonu ile değişen enerji profili doğrultusunda alındığı belirtilerek, özellikle yurt içi enerji üretimine yönelik yatırımların hızlanmasının bu adımda etkili olduğu ifade edildi.
Ayrılık kararının arkasında, petrol üretim kapasitesini maksimize etme stratejisinin yer aldığı ve üretim politikalarının sorumluluk ile piyasa istikrarı ilkeleri doğrultusunda şekilleneceği, küresel arz ve talep dengesinin dikkate alınmaya devam edileceği bildirildi.
