MİLLİYET.COM.TR / ABD basınında yayımlanan dikkat çekici bir haber, Washington yönetiminin İran konusundaki resmi açıklamaları ile Amerikan istihbaratının gizli raporları arasındaki büyük farklılıkları gözler önüne serdi.
The New York Times gazetesinin gizli istihbarat değerlendirmelerine dayandırdığı habere göre, İran, ABD ve İsrail’in ortak saldırılarına rağmen füze kapasitesinin büyük bir kısmını korumayı başardı. Özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri altyapının önemli ölçüde yeniden işler hale geldiği ifade edildi.
‘YÜZDE 70’İ HALA KULLANILABİLİR DURUMDA’
Amerikan istihbarat raporlarına göre, Hürmüz Boğazı boyunca bulunan 33 füze tesisinin 30’una yeniden operasyonel erişim sağlandığı bildirildi. Haberde, “Bu üsler, Amerikan savaş gemileri, petrol tankerleri ve bölgedeki deniz trafiği için ciddi tehdit oluşturmaya devam ediyor” denildi.
Rapor, İran’ın ülke genelindeki mobil füze rampalarının yaklaşık yüzde 70’ini koruduğunu ve savaş öncesi füze stokunun da yaklaşık yüzde 70’inin halen kullanılabilir durumda olduğunu kaydetti. Bu stokların hem balistik füzeleri hem de kısa menzilli seyir füzelerini kapsadığı belirtildi.
UYDU GÖRÜNTÜLERİ GERÇEĞİ ORTAYA ÇIKARDI
ABD istihbaratının uydu görüntüleri ve gelişmiş gözetleme sistemlerinden elde ettiği verilere göre, İran’ın yer altındaki füze depoları ve fırlatma tesislerinin yaklaşık yüzde 90’ı “kısmen veya tamamen operasyonel” hale geldi.
BEYAZ SARAY KULİSLERİNDE BÜYÜK ÇELİŞKİ
Söz konusu bulguların, ABD Başkanı Donald Trump ile Savaş Bakanı Pete Hegseth’in aylar boyunca yaptığı açıklamalarla çeliştiği vurgulandı. Trump, savaşın başlamasından 10 gün sonra yaptığı açıklamada İran’ın “askeri anlamda hiçbir şeyi kalmadığını” savunmuştu. Hegseth ise Pentagon’daki basın toplantısında “Destansı Öfke” operasyonunun İran ordusunu “yıllarca savaşamayacak hale getirdiğini” belirtmişti.
‘HIZLA TOPARLANDILAR’
Ancak New York Times’ın aktardığı gizli değerlendirmeler, İran’ın beklenenden çok daha hızlı toparlandığını ortaya koydu. Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Olivia Wales, raporlarla ilgili sorular üzerine Trump’ın söylemini tekrar ederek İran ordusunun “ezildiğini” iddia etti. Wales, “İran’ın ordusunu yeniden toparladığını düşünen herkes ya hayal görüyor ya da Devrim Muhafızları’nın sözcülüğünü yapıyor” ifadelerini kullandı.
ABD’NİN STOKLARI ERİYOR
Haberde dikkat çeken bir diğer unsur ise ABD’nin savaş boyunca tükettiği mühimmat miktarı oldu. New York Times’a göre, ABD ordusu savaş sırasında yaklaşık 1.100 uzun menzilli hayalet seyir füzesi, 1.000’den fazla Tomahawk füzesi ve 1.300’den fazla Patriot hava savunma füzesi kullandı. Haberde, yalnızca Patriot kullanımının mevcut üretim hızına göre iki yılı aşkın üretime denk geldiği vurgulandı.
Pentagon’un, özellikle Çin ve Kuzey Kore senaryoları nedeniyle “sığınak delici” mühimmatlarını dikkatli kullanmak zorunda kaldığı da belirtildi. Bu durum, bazı İran tesislerinin tamamen yok edilmesi yerine girişlerinin kapatılmasının tercih edilmesine yol açtı.
‘CİDDİ RİSK OLUŞTURABİLİR’
Öte yandan, dünya petrol tüketiminin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki durumun Washington açısından kritik önemde olduğu, ABD Donanması’nın bölgede neredeyse kesintisiz devriye faaliyetleri yürüttüğü ifade edildi. Amerikan Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) bölgede 20’den fazla savaş gemisi konuşlandırdığı aktarılırken, İran’ın füze kapasitesini büyük ölçüde korumasının Washington’ın yeni bir saldırı kararı alması halinde ciddi risk oluşturabileceği değerlendirildi.
NE OLMUŞTU?
ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve Tahran’ın bölgedeki ABD-İsrail varlıklarına misillemeleriyle devam eden savaşta, 8 Nisan’da sağlanan iki haftalık geçici ateşkesin ardından Tahran ve Washington, 11 Nisan’da Pakistan’da kalıcı ateşkes için görüşmeler yapmıştı. Yaklaşık 21 saat süren görüşmelerden sonuç çıkmamıştı.
Pakistan’ın arabuluculuğunda ikinci tur görüşmelerin yapılması için sürdürülen çabalar, ABD’nin İran’a uyguladığı deniz ablukası başta olmak üzere, taraflar arasındaki anlaşmazlık konuları nedeniyle başarılı olamamıştı. Trump, ateşkesi uzattıklarını duyurmuştu. İran tarafından Trump’ın ateşkesi tek taraflı uzatma kararına ilişkin bir açıklama gelmemişti.
