Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Amerika ile İran arasındaki gerilime ilişkin, “Askeri gerilim bu kadar artmışken müzakere masasının bir şekilde kurulacak olması önemlidir. Umarız sorunlar diyalog yoluyla çözülür ve bölgemizde yeni bir çatışma baş göstermez.” dedi.
Erdoğan, Suudi Arabistan ve Mısır ziyaretlerinin ardından Türkiye’ye dönüşünde uçakta gazetecilere açıklamalarda bulundu, soruları yanıtladı.
Suudi Arabistan ve Mısır’ın liderleri ve heyetleriyle fevkalade yararlı görüşmeler yaptıklarını belirten Erdoğan, “İkili ilişkilerimizi tüm boyutlarıyla kapsamlı şekilde ele aldık. Bölgemizin önde gelen ülkeleri olarak ‘bölgesel sahiplenme’ yaklaşımıyla Filistin ve Suriye başta olmak üzere güncel gelişmelere dair istişarelerde bulunduk.” ifadelerini kullandı.
Yurt dışı ziyaretinin ilk durağı Suudi Arabistan’da Veliaht Prens ve Başbakan Muhammed bin Selman ile verimli bir görüşmelerinin olduğunu, ardından heyetler arası toplantılar yaptıklarını anımsatan Erdoğan, şunları kaydetti:
“4 belgeye imza attık, ortak açıklamayı kabul ettik. Malumunuz Suudi Arabistan, bizim için savunma sanayii, ulaştırma, sağlık, yatırımlar ve müteahhitlik hizmetleri gibi alanlarda özel konuma sahip bir kardeş ülke. Ticaret hacmimiz istikrarlı bir şekilde artarak 2025 yılında 8 milyar dolar seviyesine ulaştı. Müteahhitlerimiz, Suudi Arabistan’da toplam değeri 30 milyar doları bulan, 400’den fazla proje üstlenmiş durumda. EXPO-2030 ve FİFA 2034 Dünya Kupası gibi dev organizasyonlara hazırlanan ülkede değerlendireceğimiz çok sayıda fırsatlar bulunuyor. Ayrıca, Suudi Arabistan vatandaşlarının ülkemize yoğun bir teveccüh gösterdiklerine şahit oluyoruz.”
“Kimin barış, kimin savaş yanlısı olduğu bir kez daha ortaya çıkmıştır”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi’nin davetine icabetle Türkiye-Mısır Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi İkinci Toplantısı’nı Kahire’de yaptıklarını belirterek, şunları ifade etti:
“Konseyimizin ilk toplantısını Eylül 2024’te Ankara’da yapmıştık. Görüşmelerimizde ikili ticari ve ekonomik ilişkilerimiz önemli yer tuttu. Ortak bildiri dahil toplam 8 metin imzaladık. Hem Riyad’da hem de Kahire’de iki ülke iş çevrelerinin katılımlarıyla iş forumları düzenlendi. Sayın Sisi ile ayrıca Gazze barış süreci başta olmak üzere bölgemizi ilgilendiren konuları istişare ettik. İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarının durdurulmasında Mısır ve Suudi Arabistan ile beraber çalıştık. Ateşkes mutabakatına giden süreçte işbirliği içinde olduk. Bugün de Gazze’nin yeniden imarının önünün açılması için yakın diyalog halindeyiz. Türkiye’den Gazze’ye ulaştırılmakta olan insani yardımların eş güdümünde Mısır’ın desteği çok önemli.”
İsrail hükümetinin sivilleri hedef almayı sürdürdüğüne dikkati çeken Erdoğan, “11 Ekim’den bu yana 500’ü aşkın Gazzeli, İsrail tarafından şehit edildi. İnsani yardım tırlarının Gazze’ye girişlerinde halen ciddi kısıtlamalar, sorunlar yaşanıyor ancak İsrail’in tüm kışkırtmalarına ve ihlallerine rağmen Gazze Barış Planı’nın birinci aşaması tamamlanmıştır. Kimin barış, kimin savaş yanlısı olduğu bir kez daha ortaya çıkmıştır. Türkiye, Suudi Arabistan ve Mısır olarak tüm süreçlerin içinde olmayı, böylece Filistinli kardeşlerimizin hukukunu korumayı hedefliyoruz.” dedi.
Ziyaretleri sırasında şahsına ve heyetine gösterilen misafirperverlik için iki ülke makamlarına teşekkür eden Erdoğan, ziyaretlerin üç ülke için hayırlara vesile olmasını diledi.
“Savunma sanayisinde aldığımız mesafe ilgiyle takip ediliyor”
“Milli muharip uçak KAAN konusunda Suudi Arabistan ile işbirliği söz konusu olabilir mi?” sorusu üzerine Erdoğan, şu yanıtı verdi:
“Suudi Arabistan ile kültürel ve tarihsel boyutları bulunan köklü ilişkilere sahibiz. Bunu geliştirmek için bu ziyaretimizde de önemli anlaşmalara imzayı attık. Ülkemizin savunma sanayii alanında aldığı mesafe, bütün dünya gibi Suudi Arabistan tarafından da ilgiyle takip ediliyor. Biz, savunma sanayiinde öncelikle kendi ihtiyaçlarımızı karşılamaya odaklanmış bulunuyoruz. Bunun yanında dost ve kardeşlerimizin ihtiyaçlarının temini için de gayret gösteriyoruz. Suudi Arabistan ile savunma sanayii konusunda önemli işbirliklerine imza atıyoruz ve bunu geliştirmekte de kararlıyız. KAAN, sadece bir savaş uçağı değil. KAAN, Türkiye’nin mühendislik kabiliyetinin, bağımsız savunma iradesinin sembolüdür. KAAN ile ilgili övgü dolu birçok geri dönüş aldık. Dünyada bu alanda daha fazla söz sahibi oldukça bu tür işbirliklerimiz de kesinlikle artacaktır. Kaldı ki Suudi Arabistan ile bu konuda ortak yatırım söz konusu. Her an bu ortak yatırımı da gerçekleştirebiliriz.”
“Suudi Arabistan, Türkiye’de 5 bin megavat gücünde santraller inşa edecek”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Suudi Arabistan ile enerji alanında çok önemli anlaşmalara imza attınız. Tam kapsamını merak ediyoruz, bu anlaşmalar ne anlama geliyor?” sorusunu şöyle cevapladı:
“Ziyaretimiz esnasında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığımız ile Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı arasında yenilenebilir enerji alanında önemli bir anlaşma imzalandı. Suudi Arabistan şirketleri, Türkiye’de toplam 5 bin megavat gücünde güneş ve rüzgar santralleri inşa edecek. İlk aşamada Sivas ve Karaman’da 1000’er megavatlık güneş enerjisi santralleri yapılacak. Yatırımlar, dış finansman ve uluslararası krediler yoluyla hayata geçirilecek. Bu santrallerden Türkiye’de bugüne kadar görülen en düşük fiyatlardan elektrik alımı yapacağız. İki güneş enerjisi santrali projesiyle 2,1 milyon hanenin elektrik ihtiyacı karşılanacak. 2027 yılında temelleri atılacak santraller, yüzde 50 yerlilik oranına sahip olacak. Projeler, elektrik ekipman ve hizmet sektörlerimize önemli katkı sağlayacak.”
“Süreç canlıdır ve kopmuş değildir”
“İran-ABD gerginliğinin başlamasından sonra İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmeleriniz oldu ve bir süreç başladı. Bu sürecin evrildiği nokta an itibarıyla nedir?” sorusu üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları dile getirdi:
“Öncelikle Amerika ve İran arasındaki gerilimin bölgeyi yeni bir çatışmaya, kaosa sürüklemeden düşürülmesi için elimizden geleni yapıyoruz. Onun için de biliyorsunuz ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmem oldu ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile hemen ertesi gün görüştüm. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile de İstanbul’da Dışişleri Bakanımla beraber üçlü bir görüşme yaptık. İşi sıcak tutuyoruz. İran’a askeri müdahaleye karşı olduğumuzu net şekilde ortaya koyduk ve bunu muhataplarımıza ilettik. Şu ana kadar tarafların diplomasiye alan açmak istediğini görüyorum. Bu, olumlu bir gelişme olarak önümüzde duruyor. Sorunların çözüm yolu çatışmalar değil uzlaşma zemininde buluşmak ve müzakere etmektir. Süreç canlıdır ve kopmuş değildir. Zemin, diyaloğa ve diplomasiye hala açıktır. Alt düzeyde yapılacak görüşmelerde mesafe alınmasının ardından liderler seviyesinde müzakerenin de faydalı olacağını düşünüyorum. Askeri gerilim bu kadar artmışken müzakere masasının bir şekilde kurulacak olması da önemlidir. Umarız sorunlar diyalog yoluyla çözülür ve bölgemizde yeni bir çatışma baş göstermez. Biz gerek lider diplomasisi gerek diğer düzeylerde yapılan görüşmeler yoluyla müzakere zeminini kuvvetlendirmek için çalışacağız. Bu zemin ne kadar genişler, başka ülkeler de devreye girer mi göreceğiz.”
(Sürecek)
