Hematolojik kanserlerin tedavisinde önemli yenilikler yaşanıyor. Bu dönem, immünoterapinin ön planda olduğu bir çağ olarak değerlendiriliyor. Kemoterapilerin yerini yeni tedavi yöntemleri alabilir. Geçtiğimiz hafta sonu, Türk Hematoloji Derneği’nin düzenlediği ’18. Kemik İliği Transplantasyonu ve Hücresel Tedaviler (18. KİTHT) Kongresi’nde bulundum. Kemik iliği nakli ve hücresel tedavi konularında ülkemizdeki önde gelen bilimsel etkinliklerden biri olan bu kongrede, devrim niteliğindeki hücresel tedavi yöntemi olan CAR-T hakkında bilgiler topladım. Bu tedavi artık Ankara Etlik Şehir Hastanesi’nde üretiliyor.
KANSERİ VÜCUDUN KENDİSİ YOK EDİYOR
Kanser tedavisi artık sadece tümörleri hedef almakla kalmıyor; hastaların bağışıklık sistemini yeniden yapılandırarak tümör hücreleriyle daha etkili bir şekilde savaşmayı sağlıyor. Bu noktada CAR-T hücresel gen tedavileri önemli bir rol üstleniyor.
HÜCRE TEMELLİ GEN TEDAVİSİ
Türk Hematoloji Derneği ve Kongre Başkanı Prof. Dr. Özgür Mehtap, “Artık tedavi yöntemleri, tümörü sadece kemoterapiyle yok etmekten ziyade, bağışıklık sisteminin T hücrelerini geliştirip eğiterek tümör hücresini tanımasını sağlıyor. Bu gelişmeler gerçekten devrim niteliğinde. CAR-T hücre tedavisi, bağışıklık sisteminin kendi hücrelerini kanseri tanıyacak ve yok edecek şekilde eğiten, kişiye özel bir immünoterapidir. Özellikle diğer tedavi yöntemlerinin yetersiz kaldığı zorlu kan kanserlerinde güçlü bir alternatif sunuyor. Bu tedavi, bir kişinin T hücrelerinin genetik yapısını değiştirerek kanser hücrelerine saldırmalarını sağlıyor.”
HEDEFE YÖNELİK CAR-T HÜCRESİ
Prof. Dr. Mehtap, “Bu tedavi sürecinde, hastanın kanından alınan T hücreleri laboratuvar ortamında genetik olarak değiştirilir ve yüzeylerine ‘kimerik antijen reseptörü’ (CAR) eklenir. Böylece belirli kanser antijenlerine bağlanabilirler. Ardından bu hücreler hastaya geri verilerek tedavi uygulanır” ifadelerini kullandı. “Her kanser türü farklı antijenlere sahip olduğu için, her CAR belirli bir hedefe göre tasarlanır. CAR-T hücre tedavisi, diğer immünoterapilerden farklı bir süreç içerir. T hücreleri kandan toplanır, laboratuvar ortamında değiştirilip çoğaltılması için birkaç hafta beklenir, ardından CAR-T hücreleri hastaya verilir ve yakından takip edilir” diye ekledi.
ETLİK ŞEHİR HASTANESİ’NDE BİR İLK
CAR-T tedavisinin en büyük zorluklarından birinin yüksek maliyet ve teknolojiye erişim olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Mehtap, “Son bir yıl içinde Sağlık Bakanlığı, bu tedaviye ulaşım için önemli adımlar attı. Mart ayı itibarıyla CAR-T üretimi için gerekli altyapı oluşturuldu ve Ankara Etlik Şehir Hastanesi’nde laboratuvar kuruldu. Şu anda laboratuvar yüzde 90 kapasiteyle çalışıyor ve 10 hastaya bu tedavi uygulanmıştır. Ayrıca akademik çalışma yapan iki şehir hastanesi daha mevcut. Önümüzdeki yıllarda bu tedavi yönteminin yaygınlaşması bekleniyor” dedi.
ECZANE RAFLARINDA İLAÇ GİBİ SATILABİLECEK
Türk Hematoloji Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. İnci Alacacıoğlu, bu alandaki en önemli gelişmelerden birinin laboratuvar ortamında üretilen CAR-T hücrelerinin doğrudan vücutta oluşturulmasını hedefleyen ‘in-vivo CAR-T’ yaklaşımları olduğunu belirterek, “Bu yöntem henüz klinik uygulamaya geçmemiş olsa da umut verici veriler mevcut. Eğer bu yöntem başarıyla uygulanırsa, CAR-T tedavilerinin erişimi ve kullanım alanı köklü bir şekilde değişebilir. Gelecekte, hazır olarak üretilebilen ve tüm hastalarda kullanılabilecek allojenik CAR-T hücreleri eczanelerde ilaç şeklinde satılabilir hale gelebilir” şeklinde konuştu.
BAŞARI ORANI YÜZDE 95
Prof. Dr. Alacacıoğlu, CAR-T hücre tedavilerinin hangi hastalıklarda daha etkili olduğunu şöyle açıkladı: “Bu tedavi, hematolojide tedavisi zor olan nüks akut lenfoblastik lösemi (ALL), nüks/dirençli büyük B hücreli lenfoma (DBBHL) ve nüks/dirençli multiple myeloma (MM) gibi hastalıklarda önemli başarılar elde edilmiştir. Özellikle nüks ALL hastalarında, yanıt veren bireylerde başarı oranı yüzde 95’in üzerine çıkmıştır. Yapılan bir çalışmada, standart tedavi ile yüzde 32 olan tam yanıt oranlarının CAR-T tedavisiyle yüzde 65’e kadar yükseldiği görülmüştür. Multiple myelomada ise çoklu tedavi sonrasında nüks eden hastalarda BCMA hedefli CAR-T tedavileri ile yanıt sürelerinde belirgin bir uzama sağlanmıştır.”
