ABD‘de İran ile savaşın başlamasından bu yana artan enerji maliyetleri, küresel enflasyon tehditlerini artırdı. Ülkede enflasyon, son üç yılın en yüksek seviyesine ulaştı ve bu durum, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirimleri için hareket alanını daraltmaktadır.
Son makroekonomik veriler, iş gücü piyasasının dirençli olduğunu gösterirken, enflasyonun yıllık bazda hızlandığına işaret ediyor.
Bu veriler, Fed’in başkanlık değişimi sürecindeki istihdam ve enflasyon hedefleri arasında bir denge kurmasını zorlaştırıyor. Fed’in 16-17 Haziran’daki para politikası toplantısına başkanlık etmesi beklenen Kevin Warsh için de zorlu bir süreç söz konusu.
ENERJİ FİYATLARI ETKİLİYOR
ABD Çalışma Bakanlığı’nın dün açıkladığı verilere göre, ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), nisanda aylık yüzde 0,6 artış gösterdi ve yıllık bazda da yüzde 3,8 ile tahminlerin üzerinde bir yükseliş kaydedildi. Bu rakam, Mayıs 2023’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaşmış durumda; Mart ayında ise enflasyon yüzde 3,3 olarak belirlenmişti.
Nisanda bir önceki aya göre yüzde 3,8 artan enerji endeksi, aylık TÜFE artışının yüzde 40’tan fazlasını oluşturdu. Yıllık bazda enerji maliyetleri ise yüzde 17,9 oranında yükseldi.
Değişken enerji ve gıda fiyatlarını dışarıda bırakan çekirdek TÜFE, nisanda aylık yüzde 0,4 ve yıllık yüzde 2,8 artış gösterdi. Bu durum, enerji ve bazı hizmet fiyatlarındaki yukarı yönlü baskının Fed’in enflasyonu yüzde 2 hedefine indirmesinde hâlâ mesafe kat etmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Güçlü iş gücü piyasasına dair son verilerle birleştiğinde, enflasyon riskleri nedeniyle Fed’in bu yıl faiz indirimine gitmeyeceği beklentilerini güçlendiriyor.
ENFLASYON BEKLENTİLERİ YÜKSEK SEYREDİYOR
Geçtiğimiz hafta açıklanan istihdam verileri, tarım dışı istihdamın nisanda 115 bin kişiyle beklentilerin oldukça üzerinde arttığını gösterdi ve iş gücü piyasasının dayanıklılığını ortaya koydu.
Ülkede işsizlik oranı ise söz konusu dönemde değişmeyerek yüzde 4,3 seviyesinde kaldı.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırılardan bu yana artan jeopolitik gerilimler, fiyatlar ve belirsizlik ortamı, Amerikalıların harcama eğilimlerini olumsuz etkiledi.
Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen Tüketici Güven Endeksi mayısta 48,2 ile tüm zamanların en düşük seviyesine geriledi. Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise mayısta yüzde 4,7’den yüzde 4,5’e inmesine rağmen, İran’daki savaş öncesi şubatta görülen yüzde 3,4’lük seviyenin üzerinde kalmaya devam ediyor.
FED’DE GÖRÜŞ AYRILIKLARI BELİRGİNLEŞİYOR
Fed, 29 Nisan’da düzenlenen son para politikası toplantısında politika faizini yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tutma kararı almıştı. Bu karar, 4’e karşı 8 oyla kabul edildi; Fed Yönetim Kurulu Üyesi Stephen Miran, 25 baz puanlık faiz indirimine karşı oy kullanmıştı.
Beth Hammack, Neel Kashkari ve Lorie Logan, politika faizinin sabit kalmasını destekleseler de, mevcut metne “gevşeme eğiliminin” dahil edilmesini istemedikleri için karşı oy kullanmışlardı. FOMC’de bu düzeydeki karşı oy sayısı en son Ekim 1992’de görülmüştü.
FOMC’de faiz oranı üzerindeki görüş ayrılıkları son 34 yılın en yüksek seviyesine ulaşmışken, son veriler bir sonraki adımın faiz indirimi olma olasılığını büyük ölçüde azaltıyor.
Para piyasalarındaki fiyatlamalara göre, İran’daki çatışmalar öncesinde bu yıl iki faiz indirimi yapacağı öngörülen Fed’in, mevcut durumda politika faizini yıl sonuna kadar sabit tutacağı tahmin ediliyor.
“İRAN İLE SAVAŞ FAİZ İNDİRİMLERİNİN ZAMANLAMASINI ETKİLİYOR”
ING’nin Amerika Araştırma Bölgesel Başkanı Padhraic Garvey, AA muhabirine yaptığı açıklamada, nisan ayı enflasyonunun yüzde 4’e ve çekirdek enflasyonun ise yüzde 3’e yaklaştığını belirtti. Mayıs verilerinde bu eğilimin süreceği yönünde güçlü nedenler bulunduğunu vurguladı.
Garvey, “Reel faiz oranlarının bu kadar sıkı seyretmesi, nominal faiz oranları üzerinde yukarı yönlü baskı yaratmaya devam ediyor. Yüksek enflasyon rakamları ve artan enflasyon beklentileri, Fed’in yakın zamanda faiz indirimini gündeme almasını son derece zorlaştırıyor.” açıklamasında bulundu.
Faiz indirimlerine yönelik eğilimin devam ettiğini ifade eden Garvey, ancak ilk faiz indiriminin 2026’da gerçekleşmesinin, yılın ilerleyen dönemlerine kalabileceğini kaydetti. Ayrıca, “İran ile savaşın süresi ve şiddeti, zamanlamayı açıkça etkiliyor. Savaş ne kadar uzun sürerse, nihai faiz indirimleri için bekleme süresi de o kadar uzar.” değerlendirmesinde bulundu.
İş gücü piyasasının güçlükle de olsa ayakta kaldığını belirten Garvey, mevcut fiyat baskılarının sürmesi durumunda piyasanın daha da zorlanabileceğini vurguladı.
NİSAN AYI ENFLASYONU PARA POLİTİKASI GÖRÜNÜMÜNDE ŞAHİN REVİZYON GEREKTİRMİYOR
Oxford Economics Küresel Başekonomisti Ryan Sweet, hem manşet hem de çekirdek enflasyonun nisanda “rahatsız edici” derecede yüksek olduğunu belirtti. Sweet, “Tarifelerin etkisi ve artan enerji maliyetlerinin enerji dışı fiyatlara yansıması çekirdek göstergede belirgindi, ancak önemli ölçüde oynaklık da vardı. Bu rapora dayanarak, para politikasının yıl sonuna kadar beklemede kalacağı yönündeki öngörümüz değişmedi.” dedi.
Bu çeyrekte enflasyonun Kovid-19 dönemindeki zirve seviyelerinin oldukça altında bir noktada tepe yapmasını beklediklerini aktaran Sweet, çekirdek enflasyonun bu yıl yüksek seyrini koruyacağını ancak mevcut seviyelerin kayda değer ölçüde üzerine çıkmasının olası görünmediğini ifade etti.
Sweet, enerji kaynaklı maliyet artışlarının çekirdek enflasyona yansıyacağını, ancak bu etkilerin konut enflasyonundaki devam eden yavaşlama ve ılımlı iş gücü piyasasıyla dengeleneceğini anlattı.
