MİLLİYET.COM.TR / ABD basınında yer alan Fox News haberine göre, İran bayrağı taşıyan “Touska” adlı kargo gemisinin abluka altına alınması, Çin ile bağlantılı bir rota ve balistik füze üretiminde kullanılabilecek kimyasalların taşınması üzerinden yeni bir tartışma başlattı.
GİZLİ GÜZERGAH TESPİT EDİLDİ
Güçler tarafından Umman Körfezi’nde durdurulan Touska’nın, Çin limanlarıyla bağlantılı bir güzergah izlediği iddia edildi. Haberde “Nakliye verileri, geminin İran’a yönelmeden önce Çin’in güneyindeki kritik liman Zhuhai’de birden fazla kez durduğunu ortaya koyuyor. Analistlerin görüşüne göre bu rota, ABD baskısına rağmen İran’ın ticari akışını devam ettirmesine yardımcı olan alternatif bir hat olabilir” ifadelerine yer verildi.
‘BALİSTİK FÜZE’ İDDİASI
Haberde dikkat çeken bir diğer unsur, geminin taşıdığı yük oldu. Fox News’e göre Touska, Çin’den balistik füze üretiminde kullanılabilecek kimyasallar taşıyordu. Deniz güvenliği kaynakları, bu yükü “çift kullanımlı” olarak tanımlıyor; yani hem sivil hem de askeri amaçlarla kullanılabilecek malzemeler. Bu durum, ABD tarafından geminin yükünün detaylı bir incelemeye tabi tutulmasına neden oldu.
İddialara göre gemi, son olarak 12 Nisan’da Malezya’daki Port Klang limanına uğradı ve buradan İran’ın Bandar Abbas limanına doğru hareket etti. Ancak Touska, Pazar günü İran sularına yaklaşırken Umman Körfezi’nde ABD güçleri tarafından abluka altına alındı.
ABD Merkez Komutanlığı’na göre, gemi birçok saat süren uyarılara rağmen durmayınca müdahale edildi. Habere göre, ABD donanmasına ait güdümlü füze destroyeri USS Spruance, geminin makine dairesini hedef alarak itiş gücünü devre dışı bıraktı. Daha sonra ABD Deniz Piyadeleri gemiye çıkarak kontrolü ele geçirdi.
‘GERÇEKTEN İHTİYAÇ DUYDULAR’
Fox News’e konuşan denizcilik girişimi SeaLight’ın direktörü Ray Powell, geminin rotası ve davranışının dikkat çekici olduğunu belirtti. Powell, “Abluka hattını aşmaya çalıştılar. Bu da gemide İran’ın gerçekten ihtiyaç duyduğu bir şey olabileceğini gösteriyor” şeklinde konuştu. Ayrıca, geminin Malezya ve Singapur Boğazı çevresindeki sulardan geçmesinin önemine vurgu yapıldı; bu bölge, gemiden gemiye transferlerin sıkça yapıldığı ve denetimin görece zayıf olduğu bir alan olarak biliniyor.
‘KESİN BİR KANIT YOK’
Haberde, “Touska’nın Çin limanlarına uğraması, daha önce Çin çıkışlı çift kullanımlı malzemelerin İran’a gönderildiğine dair iddialarla örtüştüğünü gösteriyor. Ancak gemideki yükün belirli bir Çinli tedarikçiyle bağlantılı olduğuna dair kamuya açık kesin bir kanıt bulunmuyor” denildi.
Öte yandan, Pazartesi günü İran gemisinin abluka altına alınmasının ardından Çin’den sert bir tepki geldi. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun, Hürmüz Boğazı’ndaki durumun “hassas ve karmaşık” olduğunu belirterek, bu tür müdahalelerin bölgedeki gerilimi artırabileceği uyarısında bulundu.
‘MÜZAKEREYE ZORLAMAYI AMAÇLIYOR’
Fox News’e göre bu abluka, ABD’nin İran’a karşı uyguladığı deniz ablukasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Ayrıca Şubat sonunda başlatılan ve “Destansı Öfke Operasyonu” olarak adlandırılan daha geniş çaplı askeri stratejinin içinde yer alırken, haberde “Bu strateji, doğrudan İran topraklarını hedef almaktan kaçınırken, deniz ticaretini keserek Tahran’ı müzakere masasına zorlamayı amaçlıyor” ifadelerine yer verildi.
‘SIRADAN BİR ABLUKA DEĞİL’
Ancak Touska’nın ele geçirilmesi, mevcut ateşkes sürecini tartışmalı hale getirdi. Pakistan’ın da dahil olduğu diplomatik temaslarla sağlanan geçici ateşkesin geleceği belirsizliğini korurken, bu tür deniz operasyonlarının gerilimi yeniden tırmandırabileceği değerlendiriliyor.
Uzman görüşlerine de yer verilen haberde, ABD’nin ablukasının yalnızca bir gemiye yönelik değil, aynı zamanda İran’ın tedarik hatlarına ve Çin’le olan ticari bağlantılarına yönelik daha geniş bir mesaj olarak yorumlandığı ifade edildi.
NE OLMUŞTU?
ABD’nin, İran bayraklı Touska adlı kargo gemisine ateş açarak müdahalede bulunmasının ardından İran Silahlı Kuvvetleri, misilleme olarak ABD’ye ait bazı savaş gemilerine İHA saldırısı düzenledi.
ABD Başkanı Donald Trump, ABD donanmasının ablukasını aşmaya çalışan İran’a ait bir kargo gemisine ateş açarak müdahalede bulunduklarını belirtmişti. Trump, “İranlı mürettebat, dinlemeyi reddetti, bu yüzden donanma gemimiz makine dairesinde bir delik açarak onları durdurdu. Şu anda gemi, ABD Deniz Piyadelerinin gözetiminde” şeklinde açıklamada bulundu.
