Albayrak, 11-12 Mayıs tarihlerinde Atatürk Kültür Merkezi’nde (AKM) gerçekleştirilen “World Decolonization Forum” çerçevesinde, küresel krizlerin kökenleri ve sömürgecilik mirası üzerine değerlendirmelerde bulundu.
Forumun amacını açıklayan Albayrak, “sömürge sonrası kolonyal yapının çözümlemesi ve epistemik sömürgesizleşme” için entelektüelleri, akademisyenleri ve bu konulara duyarlılık gösteren bireyleri bir araya getirmeyi hedeflediğini belirtti.
Forumun, 15’e yakın önemli kurum, üniversite ve araştırma enstitüsünün katılımıyla gerçekleştiğini vurgulayan Albayrak, bu yapının coğrafi açıdan geniş bir temsil gücüne sahip olduğunu ifade etti. Latin Amerika, Afrika, Asya ve Rusya gibi farklı bölgelerden gelen temsilcilerin varlığının önemli olduğunu söyledi.
Albayrak, forumun zamanlamasına dikkat çekerek, dünya genelinde hissettiğimiz ciddi bir alarm durumu olduğunu ifade etti.
Gazze’de yaşanan olayların, uluslararası sistemin ne denli çöküş içinde olduğunu ve adaletin sağlanamadığını gözler önüne serdiğini belirten Albayrak, evrensel hakların gerçekte evrensel olmadığını ve bu durumun herkes tarafından görüldüğünü aktardı. “Dünya Dekolonizasyon Forumu,” bu vicdanî karşı duruşun yaşandığı bir dönemde gerçekleşiyor.” dedi.
Dijital dünyada klasik sömürgecilikten farklı bir süreç yaşandığını vurgulayan Albayrak, “Teknokolonyalizm” olarak adlandırılan bu yeni durumun, az sayıda teknoloji şirketinin feodal yapı oluşturduğunu ifade etti. Bu şirketlerin, devlet kisvesi altında bağımsız göründüğünü belirtti.
Akıllı telefon, sosyal medya ve yapay zeka gibi modern teknolojilerin, geçmişin hiyerarşik düzenini taklit ettiğini dile getiren Albayrak, bu araçların istendiğinde istihbarat amaçlı kullanılabileceği ve kolonyal devletlerin “öldürücü bir aygıt” olarak kullanabileceği konusunda uyardı.
“YENİ DÜNYANIN YENİ BİR AHLAKİ ÇERÇEVEYE İHTİYACI VAR”
Bu teknolojilerin eski dünya normlarının geçerliliğini yitirdiğini ve yeni bir ahlaki çerçevenin oluşturulması gerektiğini belirten Albayrak, “Eski dünya sarsılıyor, yeni dünya kuruluyor.” dedi. Bu yeni çerçevenin oluşturulması için şu an bir fırsat penceresi bulunduğunu ifade eden Albayrak, “Bu pencere bugün açık, yarın açık olmayabilir.” uyarısında bulundu.
DAHA ADİL BİR DÜNYA VURGUSU
Yerleşimci sömürgeciliğin 1500’lerden itibaren devam eden bir süreç olduğunu belirten Albayrak, bu süreçlerin ders kitaplarında “coğrafi keşifler” olarak adlandırılmasının üzücü olduğunu ifade etti. Bu süreçlerin arkasında yoğun yağmalama ve insan hakları ihlalleri olduğunu vurguladı.
Albayrak, sömürgecilik sürecinin 19. yüzyılda felsefe ve sosyal bilimlerle meşrulaştırıldığını belirterek, Rudyard Kipling’in “Beyaz Adamın Yükü” şiirine atıfta bulunarak bu anlayışın sömürgecilere ahlaki bir meşruiyet sağladığını vurguladı.
NUN Eğitim ve Kültür Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı, dekolonizasyon çalışmalarında “Siyah adamın yükü” kavramının ötesine geçerek, süreci “insanlığın yükü” olarak tanımladıklarını belirtti. İslam medeniyetindeki “İsmet” ve Afrika’daki “Ubuntu” kavramlarına dikkat çekti.
“İNSANLIĞIN YÜKÜNÜ HEP BERABER KALDIRMAYI ÜMİT EDİYORUZ”
Bu çağrının Batı karşıtlığı değil, Batı’ya bir teklif olduğunu ifade eden Albayrak, “Batı’nın üzerinde bir efendilik kompleksi var.” dedi. Zihin düzeyinde sömürgesizleşme konusunun önemi üzerinde durarak, bilginin kimler tarafından üretildiğinin sorgulanması gerektiğini vurguladı.
İkinci aşamada, üniversiteler ve insan hakları mahkemeleri gibi kurumsal yapıların sömürgesizleşmesi gerektiğini kaydeden Albayrak, son aşamanın siyasi ve ekonomik sömürgesizleşme olduğunu aktardı.
İSTANBUL PERSPEKTİFİ ANLAMLI
Forumun İstanbul’da gerçekleşmesinin tesadüf olmadığını vurgulayan Albayrak, İstanbul’un, tarih boyunca medeniyetleri taşıyan ve farklı kültürlerin bir arada yaşama kültürünü sergileyen bir şehir olduğunu belirtti.
Farklı dillerin ve kültürlerin bu şehirde huzur içinde yaşadığını ifade eden Albayrak, “İstanbul’dan tek merkezli değil, çok merkezli bir dünya hayal etmeliyiz.” dedi.
Forumun tek seferlik bir etkinlik olmadığını, uluslararası bir destekle güçlü bir kurumsal yapıya sahip olduğunu belirten Albayrak, 2 yılda bir düzenleneceğini açıkladı.
Albayrak, “Paris, Londra, New York gibi başkentlerde üretilen bilginin artık yeni merkezlere ihtiyaç duyduğunu düşünüyoruz.” diyerek, İstanbul, Gazze, Cakarta, Addis Ababa ve Kahire gibi şehirleri yeni bilgi merkezleri olarak görmek istediklerini ifade etti.
