Bugünden itibaren Türkiye, Şahra Çölü’nden gelen yoğun çöl tozunun etkisi altına giriyor. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi’nden Prof. Dr. Hüseyin Toros, “Türkiye ve Akdeniz Havzası, Kuzey Afrika kaynaklı çöl tozunun taşınımı nedeniyle önümüzdeki 10 gün boyunca etkilenmeye başlayacak. İstanbul, bu durumdan ilk etkilenen şehirlerden biri olacak” ifadelerini kullandı.
Coğrafi konumu itibarıyla Türkiye, Kuzey Afrika’daki Sahra Çölü gibi kurak alanlardan gelen ince mineral parçacıklarının rüzgarla taşınmasıyla çöl tozuna maruz kalabiliyor.
Sahra Çölü’nden her yıl yaklaşık 180 milyon ton mineral tozunun atmosfere karıştığını ve bu tozların rüzgarla Avrupa, Akdeniz, Atlas Okyanusu ve Amerika kıtasına kadar ulaştığını belirten Prof. Dr. Hüseyin Toros, bu durumun önemine dikkat çekti.
Prof. Dr. Toros, çöl tozlarının özellikle bahar aylarında Türkiye’de daha fazla etkili olduğunu vurguladı. Geniş çöl alanlarındaki sıcak ve kuru hava tabakalarının, tozların yüksek atmosfer seviyelerinde uzun süre taşınmasına yardımcı olduğunu ifade etti.
Çöl tozu olaylarının yerel bir durumdan öte, küresel atmosfer dolaşımının bir parçası olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyleyen Toros, “Meteorolojik tahmin modellerine göre, Türkiye ve Akdeniz Havzası, Kuzey Afrika kaynaklı yoğun çöl tozu taşınımının etkisi altına giriyor. Çöl tozu batı bölgelerden başlayarak ülke genelinde hava kalitesinde düşüşe yol açacak. Bu tozun önümüzdeki pazartesi günü (18 Mayıs) ülkemizi terk etmesini bekliyoruz” dedi.
Çöl tozlarının astım, bronşit, KOAH ve alerjik solunum yolu rahatsızlığı bulunan bireyler için risk oluşturduğunu belirten Toros, yaşlılar, çocuklar ve kronik hastalığı olan kişilerin bu dönemlerde dışarıda uzun süre kalmamalarının önemine dikkat çekti.
Birçok bilimsel çalışmanın, atmosferdeki ince partikül maddelerin akciğerler üzerinde olumsuz etkiler yarattığını ortaya koyduğunu dile getiren Toros, “Çöl tozları, binlerce kilometre mesafe kat ederek Karayipler ve Amerika kıtasında dahi hava kalitesini ciddi biçimde etkileyebiliyor.” şeklinde konuştu.
ÇÖL TOZLARI EKOSİSTEM İÇİN DE ÖNEMLİ
Çöl tozlarının sadece hava kirliliğine neden olmadığını, aynı zamanda dünya ekosistemi için önemli bir doğal taşıyıcı görevini üstlendiğini ifade eden Toros, Sahra Çölü’nden taşınan tozların demir, fosfor ve çeşitli mineraller açısından zengin olduğunu ve bu minerallerin okyanuslardaki planktonlara ve tropikal ormanlara besin sağladığını belirtti.
Araştırmaların, Sahra’dan yükselen tozların Amazon yağmur ormanlarının ihtiyaç duyduğu fosforun önemli bir bölümünü taşıdığını gösterdiğini aktaran Toros, atmosfer yoluyla gerçekleşen doğal mineral taşınımının Amazon ekosisteminin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşıdığını belirtti.
Prof. Dr. Toros, çöl tozu taşınımının yoğun olduğu dönemlerde hava kalitesi verilerinin düzenli olarak takip edilmesi gerektiğini vurguladı. Hava kalitesi indeksinin kırmızı, mor veya kahverengi seviyelere ulaşması durumunda, vatandaşların mümkünse açık havada fazla kalmamalarını, yoğun fiziksel aktiviteleri azaltmalarını ve solunum hastalarının gerektiğinde maske takmalarını önerdi.
Çamurlu yağışlardan sonra araçların yıkanmasının gerekliliğine de değinen Toros, özellikle hassas gruplar için yapılan meteorolojik ve sağlık uyarılarına dikkat edilmesinin önem taşıdığını ekledi.
