Elektronik atıkların azaltılması ve doğal kaynakların daha etkin kullanımı için getirilen yeni düzenlemelerle, cihazların kullanım ömrünün uzatılması hedefleniyor. Bu çerçevede “kullan-at” modelinden uzaklaşarak, tamir edilebilirlik, yeniden kullanım ve geri dönüşüm odaklı daha sürdürülebilir bir üretim ve tüketim sistemi oluşturulması amaçlanıyor.
Geçiş sürecinin ilk adımları 2025 yılında atılacak. Bu tarihten itibaren Avrupa Birliği (AB) topraklarında satılan akıllı telefonlar için daha sıkı dayanıklılık ve tamir edilebilirlik kriterleri uygulanmaya başlanacak.
2027’DE DEVREYE ALINACAK
Yeni düzenlemeler kapsamında, bataryalar için 800 şarj döngüsünün ardından dahi başlangıç kapasitesinin en az yüzde 80’inin korunması gerekecek.
Üreticilere, yedek parçaları ürün modelinin AB pazarındaki satışının sona ermesinden itibaren en az 7 yıl boyunca erişilebilir kılma, tamir kılavuzlarını erişim için sunma ve bağımsız tamir hizmetlerini engellememe yükümlülükleri getirildi. Ayrıca, bataryaların 800 şarj döngüsünden sonra bile başlangıç kapasitesinin yüzde 80’inin korunması zorunlu hale getirildi.
Bu düzenlemelerin ikinci aşaması ise 2027’de yürürlüğe girecek. 18 Şubat 2027’den itibaren piyasaya sürülecek yeni akıllı telefonlarda bataryanın kullanıcı tarafından çıkarılabilir ve değiştirilebilir olması şartı getirilecek. Böylelikle kullanıcılar, batarya değişimini teknik servise gitmeden, basit ve erişilebilir aletlerle gerçekleştirebilecekler.
Bu değişimin, eski tip cep telefonlarındaki arka kapağı açarak pili çıkarma modeline tam olarak dönüş anlamına gelmeyeceği belirtiliyor.
Üreticiler, su ve toza karşı dayanıklılığı korumakla birlikte, ince tasarımları da göz önünde bulundurarak yeni nesil cihazların daha modern ve güvenli bir yapıya kavuşmasını planlıyor. Bataryaların daha az yapıştırıcı kullanılan, standart vida girişleri bulunan ve kolay erişilebilir bir yapıda olması bekleniyor.
2030 YILINA KADAR YAKLAŞIK 20 MİLYAR EURO TASARRUF HEDEFLENİYOR
AB’nin bu düzenlemeyle ulaşmayı hedeflediği en önemli amaçlardan biri elektronik atıkların azaltılması. Her yıl milyonlarca akıllı telefon, yalnızca batarya performansının düşmesi nedeniyle değiştirilirken, bu durum çevre üzerinde büyük bir yük oluşturuyor. Bataryanın kolayca değiştirilebilir olması sayesinde, cihazların kullanım süresinin birkaç yıl daha uzatılması ve böylece atık miktarının azaltılması hedefleniyor.
Bu düzenlemeler, tüketicilere de önemli avantajlar sunacak. Mevcut durumda batarya değişimi genellikle maliyetli ve zahmetli bir süreçken, yeni sistemle birlikte kullanıcıların cihazlarını daha uzun süre kullanabilmesi ve tamir maliyetlerinin düşmesi bekleniyor. Bu durum, uzun vadede yeni cihaz satın alma ihtiyacını geciktirerek tüketicilere ekonomik fayda sağlayacak.
AB’nin akıllı telefonlara yönelik yeni dayanıklılık, tamir edilebilirlik ve batarya değişimi düzenlemelerinin ekonomik etkilerinin de önemli olması öngörülüyor. AB Komisyonu, daha uzun ömürlü ve tamir edilebilir cihazlar sayesinde tüketicilerin 2030 yılına kadar toplamda 20 milyar avro civarında tasarruf edebileceğini tahmin ediyor.
AB STANDARDININ DÜNYA GENELİNDE YAYGINLAŞMASI BEKLENİYOR
Düzenlemenin teknoloji üreticileri açısından da önemli dönüşümler getireceği düşünülüyor. Başta Apple ve Samsung gibi büyük üreticilerin, AB pazarına yönelik cihaz tasarımlarını yeniden gözden geçirmesi gerekecek. Son yıllarda yaygınlaşan kapalı ve yapıştırıcı ağırlıklı tasarımlar yerine, daha kolay açılabilen ve tamir edilebilirliği artırılmış modellerin geliştirilmesi bekleniyor.
Düzenlemenin AB pazarını kapsamasına rağmen, etkilerinin küresel ölçekte hissedilmesi öngörülüyor. Teknoloji şirketleri, farklı bölgeler için ayrı donanım üretmek yerine maliyet ve operasyonel verimlilik nedeniyle tek tip tasarıma yöneliyor. Bu durum, Avrupa’da yürürlüğe giren standartların dünya genelinde yaygınlaşmasına neden olabilecek.
Benzer bir süreç daha önce USB-C standardında yaşanmıştı. AB’nin ortak şarj girişini zorunlu kılan düzenlemesi sonrası birçok üretici, yalnızca Avrupa’ya özel ürün geliştirmek yerine küresel ölçekte USB-C’ye geçiş yaptı. Böylelikle Avrupa merkezli bir düzenleme, dünya çapında standart haline geldi.
Yeni düzenlemeler özelinde de benzer etkinin ortaya çıkması ve AB’de belirlenen kuralların küresel teknoloji üretimini şekillendirmesi bekleniyor.
