Sosyal medya platformları, 2000’lerin ortasından itibaren günlük yaşamın vazgeçilmez bir parçası haline geldi. Bu platformlar, insanlarla bağlantı kurmayı kolaylaştırmanın yanı sıra bağımlılık, gizlilik ihlalleri, dezenformasyon gibi sorunlara ve özellikle gençlerin zihinsel sağlığına yönelik ciddi tehditlere de yol açtı. Dünya genelinde hükümetler, yargı organları ve aileler, bu platformların işleyişine karşı giderek daha sert önlemler almaya çalışıyor. Bu durumun en belirgin örneklerinden biri, şu anda Amerika Birleşik Devletleri’nin New Mexico eyaletinde yaşanıyor.
GENÇLERİ BAĞIMLI KILMA VE ÇOCUK İSTİSMARI İDDİALARI
Meta Platforms, New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez’in açtığı davada ciddi suçlamalarla karşı karşıya kalmış durumda. Şirketin, Facebook, Instagram ve WhatsApp’ı gençleri bilinçli bir şekilde bağımlı hale getirecek şekilde tasarladığı ve çocukları cinsel istismardan yeterince korumadığı iddia ediliyor. Davanın ana noktası, Meta’nın faaliyetlerinin New Mexico yasalarına göre “kamu yararı ihlali” (public nuisance) oluşturup oluşturmadığıdır. Bu kavram, toplum sağlığı ve güvenliğini aşırı şekilde tehdit eden faaliyetleri kapsamakta ve daha önce tütün ve opioid krizleri gibi konularda da uygulanmıştır.
JÜRİ META’YI SUÇLU BULDU, 375 MİLYON DOLAR TAZMİNAT
Davanın ilk aşamasında, Mart ayında toplanan jüri, Meta’nın genç kullanıcılar için Facebook ve Instagram’ın güvenliği konusunda yanıltıcı beyanlarda bulunduğuna karar verdi. Şirket, eyaletin tüketici koruma yasasını ihlal ettiği gerekçesiyle 375 milyon dolar tazminat ödemeye mahkûm edildi. Şu anda Hakim Bryan Biedscheid’in önünde devam eden ikinci aşama, davanın en kritik kısmını oluşturuyor. Hakim, Meta’nın kamu yararı ihlali yapıp yapmadığına karar verecek. Olumlu bir karar çıkması halinde, geniş kapsamlı tedbirler alma yetkisine sahip olacak.
RADİKAL ÖNLEMLER TALEP EDİLİYOR
New Mexico Başsavcılığı, Meta’dan belirli değişiklikler talep etmeye hazırlanıyor. Başsavcı Torrez, davanın sosyal medyanın son 10-15 yıldaki etkilerinin boyutunu ve finansal değerini açığa çıkaracağını vurguladı. Eyalet, ayrıca milyarlarca dolarlık ek tazminat ve 15 yıllık ruh sağlığı programı için fon talep etmeyi planlıyor.
META’NIN SAVUNMASI: “İMKANSIZ VE EYLETTEN ÇEKİLEBİLİRİZ”
Meta, kendisine yöneltilen suçlamaları reddediyor ve genç kullanıcı güvenliği için önemli adımlar attığını savunuyor. Şirket, talep edilen birçok değişikliğin “teknolojik olarak imkânsız” olduğunu dile getiriyor. Meta sözcüsü, “Tek bir platforma odaklanmak yanlış bir strateji. Gençlerin kullandığı yüzlerce uygulama var. Bu zorunluluklar ebeveyn haklarını ihlal ediyor ve ifade özgürlüğünü kısıtlıyor” şeklinde açıklamalarda bulundu.
Şirket ayrıca kamu yararı ihlali iddiasını hukuken reddediyor ve sosyal medyanın ruh sağlığı sorunlarına neden olduğuna dair bilimsel kanıt bulunmadığını iddia ediyor. Meta, olası yaptırımların hayata geçirilmesi durumunda New Mexico’dan tamamen çekilmek zorunda kalabileceğini de yatırımcılarına iletti.
DAVA ÜLKE ÇAPINDA EMSAL OLABİLİR
New Mexico davası, Meta ve diğer sosyal medya devlerine karşı 40’tan fazla eyalet ve 1.300’den fazla okul bölgesi tarafından açılan benzer davalar arasında dikkat çekiyor. Bu davanın kararı, yalnızca New Mexico’yu değil, tüm Amerika’daki sosyal medya düzenlemelerini etkileyebilir.
